Första advent: Przytulne szwedzkie odliczanie do świąt

Gdy listopad dobiega końca, dzień w Szwecji gaśnie błyskawicznie. W miastach na północy słońce ledwo wschodzi, a nawet na południu już o czwartej po południu robi się zupełnie ciemno. Zamiast jednak narzekać na ponurą pogodę, Szwedzi robią coś magicznego. W första advent (pierwszą niedzielę Adwentu) okna w całym kraju nagle rozbłyskają ciepłym, gościnnym światłem. To nieoficjalny początek zimowego okresu świątecznego, który przynosi ciepło i otuchę dokładnie wtedy, gdy wszyscy najbardziej tego potrzebują.

Rozświetlone okna

Jeśli pod koniec listopada przejdziesz się dowolną szwedzką ulicą, od razu zauważysz tę przemianę. Niemal w każdym mieszkaniu i domu w oknie wychodzącym na ulicę świecą dekoracje.

Dwie klasyczne ozdoby to en adventsstjärna (gwiazda adwentowa) oraz en adventsljusstake (adwentowy świecznik). Gwiazda tradycyjnie wykonana jest z harmonijkowo złożonego papieru lub mosiądzu i wisi elegancko w ramie okna. Z kolei świecznik – najczęściej drewniana, trójkątna podstawa z pięcioma lub siedmioma małymi lampkami elektrycznymi – stoi na parapecie.

Tradycja ta narodziła się na początku XX wieku i szybko stała się nieodłącznym elementem każdego szwedzkiego hem (domu). Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak Szwedzi mówią o życiu domowym, zajrzyj do naszego przewodnika po hem i hemma w języku szwedzkim.

Światła w oknach nie tylko dekorują pokój od środka; są celowo skierowane na zewnątrz, aby rozjaśniać drogę przechodniom wracającym do domu w chłodnym mroku.

Cztery świece i przytulna fika

Oprócz elektrycznych dekoracji w oknach, Szwedzi stawiają na stole jadalnym lub kawowym świecznik na cztery świece. W första advent rodzina zapala pierwszą świecę. W drugą niedzielę zapalają pierwszą i drugą, i tak dalej, aż tuż przed Wigilią jasno płoną wszystkie cztery świece.

Oczywiście żadne szwedzkie świętowanie nie może obyć się bez czegoś pysznego do jedzenia i picia. Niedzielę Adwentu świętuje się przy adventsfika (adwentowej przerwie na kawę). Znajomi i rodzina spotykają się, by pić ciepły glögg (korzenne grzane wino, podawane zazwyczaj z rodzynkami i płatkami migdałów) oraz jeść cienkie, chrupiące pepparkakor (pierniczki). Wiele osób piecze również lussekatter (szafranowe bułeczki w kształcie zwiniętych kotów), wypełniając kuchnię słodkim aromatem drożdży i szafranu.

Zauważasz, jak wiele świątecznych słów w języku szwedzkim łączy się w jedno? Jeśli lubisz odkrywać, jak powstają takie określenia, przeczytaj nasz wpis o szwedzkich złożeniach.

Kącik językowy

Oto przydatne szwedzkie zwroty, których możesz użyć, rozmawiając o Adwencie i zimowych tradycjach:

Trevlig advent! – Dobrego Adwentu!
Vi tänder det första ljuset på söndag. – W niedzielę zapalamy pierwszą świecę.
Vill du ha lite varm glögg? – Masz ochotę na trochę ciepłego glöggu?
Det är så mysigt med adventsstjärnor i fönstret. – Tak przytulnie wygląda to z gwiazdami adwentowymi w oknie.
Ska vi baka pepparkakor i helgen? – Pieczemy w ten weekend pierniczki?

Oto lista podstawowego słownictwa na ten okres:

Szwedzki	Polski	Przykład
ett ljus	świeca / światło	Jag köper ett nytt ljus. (Kupuję nową świecę.)
att tända	zapalić / zaświecić	Kan du tända ljuset? (Czy możesz zapalić świecę?)
ett fönster	okno	Stjärnan hänger i ett fönster. (Gwiazda wisi w oknie.)
mörk	ciemny	November är en mörk månad. (Listopad to ciemny miesiąc.)
mysig	przytulny	Vi har en mysig kväll. (Mamy przytulny wieczór.)
en stjärna	gwiazda	Hon har en vacker stjärna. (Ona ma piękną gwiazdę.)
att baka	piec	De gillar att baka tillsammans. (Oni lubią razem piec.)

Czy wiesz, że...?

Pierwszy na świecie produkowany masowo elektryczny świecznik adwentowy został wynaleziony w Szwecji w 1937 roku przez pracownika firmy Philips, Oskara Anderssona. Stworzył go z zapasowych żarówek do lampek choinkowych, aby wystawy sklepowe były bezpieczniejsze niż przy użyciu prawdziwych świec.

Ćwicz to z Kielo

Możesz poćwiczyć rozmawianie o swoich ulubionych tradycjach świątecznych w konwersacji na Kielo, a te nastrojowe słówka pojawią się w Twoim codziennym planie powtórek. Następnym razem, gdy zaparzysz sobie ciepły napój w chłodny wieczór, przypomnij sobie to urocze zdanie: Det är så mysigt med adventsstjärnor i fönstret.