Hur mår du: İsveççe Sağlığınız Hakkında Konuşun

İsveç'e taşındığınızda veya oraya seyahat ettiğinizde, nasıl hissettiğinize dair konuşmalar neredeyse her gün karşınıza çıkar. İster bir iş arkadaşınız sabahınızın nasıl geçtiğini sorsun, ister ilaç almak için bir eczaneye gitmeniz gereksin; sağlığınızı ve nasıl hissettiğinizi İsveççe ifade edebilmek son derece önemlidir.

İki temel fiili öğrendikten sonra İsveççe sağlık durumunuz hakkında konuşmak şaşırtıcı derecede kolaylaşır: må (sağlık durumu olarak hissetmek) ve ha (sahip olmak). Gelin, sıkça yapılan hatalara düşmeden bunları en doğal şekilde nasıl kullanabileceğinize bakalım.

Nasıl Hissettiğinizi Söylemek: Må ve Känna sig Karşılaştırması

İngilizcede her şey için "to feel" fiili kullanılır: "I feel sick" (Hasta hissediyorum), "I feel cold" (Üşüyorum) veya "I feel happy" (Mutlu hissediyorum). İsveççede ise farklı his türleri için farklı fiiller devreye girer.

Genel sağlık durumunuzdan bahsederken kullanmanız gereken fiil må (hissetmek) fiilidir:

• Hur mår du? – Nasılsın? / Nasıl hissediyorsun?
• Jag mår bra. – İyiyim. / İyi hissediyorum.
• Jag mår toppen! – Harika hissediyorum!
• Jag mår dåligt. – Kötü hissediyorum. / Keyifsizim / Rahatsızım.

Burada çok bilinen ve kafa karıştıran bir ayrıma dikkat edin: dåligt ve illa. Eğer Jag mår dåligt (Kötü hissediyorum) derseniz, karşınızdakiler hasta olduğunuzu, moralinizin bozuk olduğunu veya genel olarak kendinizi iyi hissetmediğinizi anlar. Fakat Jag mår illa (Midem bulanıyor) derseniz, bu midenizin altüst olduğu ve kusabileceğiniz anlamına gelir. Bunları birbirine karıştırırsanız, alt tarafı bir aspirin isterken birisi elinize bir kova tutuşturuverebilir!

Belli bir andaki geçici bir duyumu veya duyguyu tarif etmek istiyorsanız, dönüşlü bir yapı olan känna sig ([kendini] hissetmek) fiilini kullanın:

• Jag känner mig trött. – Yorgun hissediyorum.
• Känner du dig pigg? – Zinde / dinç hissediyor musun?
• Hon känner sig stressad. – O stresli hissediyor.

Akılda tutması kolay bir ipucu: Genel fiziksel sağlık durumunuz için må fiilini; o anki hislerinizi bir sıfatla anlatırken ise känna sig yapısını kullanın.

Ağrıyı Tarif Etmek: "Ha ont i" Kalıbının Sihri

Peki ya bir yeriniz gerçekten ağrıyorsa? İngilizcede sık sık "My head hurts" (Başım ağrıyor) veya "I have a stomach ache" (Karnım ağrıyor) denir.

İsveççede en standart ve doğal kalıp, ha ont i (bir yerinde ağrı olmak) ifadesinden sonra vücut bölümünün belirli formda (sonuna -en veya -et getirilerek) kullanılmasıdır:

• Jag har ont i huvudet. – Başım ağrıyor. (Birebir çevirisi: "Kafamda ağrı var.")
• Han har ont i magen. – Onun karnı ağrıyor.
• Har du ont i halsen? – Boğazın mı ağrıyor?
• Jag har ont i ryggen. – Sırtım ağrıyor.

Yabancı dil öğrenenlerin çok sık yaptığı bir hata mitt huvud gör ont veya jag har ont i huvud demektir. İsveçliler bu bağlamda kendi vücut bölümleri için neredeyse hiçbir zaman iyelik zamiri (min, mitt) kullanmazlar. "Benim başım" demek yerine sadece huvudet (baş / kafa) deyin.

Ayrıca belirli rahatsızlıklar için İsveççe birleşik kelimeleri de kullanabilirsiniz; örneğin huvudvärk (baş ağrısı) veya magont (karın ağrısı). İsveçlilerin bu tür açıklayıcı kelimeleri nasıl bir araya getirdiğini daha ayrıntılı öğrenmek isterseniz, İsveççe birleşik kelimeler rehberimize göz atabilirsiniz.

Yaygın Hastalıklar ve Hasta Olmak

Sonbahar gelip havalar soğuduğunda, soğuk algınlığı ve grip hakkındaki konuşmalar çok yaygınlaşır. İşte hasta olmayla ilgili en kullanışlı ifadeler:

• Jag är förkyld. – Üşüttüm. / Soğuk algınlığım var.
• Jag har feber. – Ateşim var.
• Hon hostar mycket. – Çok öksürüyor.
• Jag stannar hemma idag. – Bugün evde kalıyorum. (Ev hayatından bahsetmekle ilgili daha fazla bilgiyi hem ve hemma hakkındaki yazımızda okuyabilirsiniz).

Biri size kendini iyi hissetmediğini söylediğinde bilmeniz gereken tek bir ifade vardır: Krya på dig! (Geçmiş olsun!). Biri hasta olduğunda bunu ofislerde, mesajlaşmalarda ve dükkanlarda sıkça duyarsınız.

Useful Health Vocabulary

İsveç'te Günlük Yaşamda Sağlık Kültürü

İsveç'te Hur mår du? (Nasılsın?) diye sormak, genellikle Amerika veya İngiltere gibi ülkelere kıyasla daha gerçek anlamıyla algılanır. Hızlı bir Hej! ya da Läget? samimi bir selamlaşma olarak yeterli olsa da, birine içten bir göz temasıyla Hur mår du? demek, cevabını gerçekten merak ettiğiniz anlamına gelir. İsveçli bir arkadaşınız veya iş arkadaşınız duraksayıp dürüstçe şunu söylerse hiç şaşırmayın: Jag är lite trött idag (Bugün biraz yorgunum).

İsveç'te hastalandığınızda sistem, işte kendinizi zorlamak yerine evde kalıp dinlenmenizi güçlü bir şekilde teşvik eder. Ebeveynlerin, devlet yardımı alarak hasta çocuklarıyla evde kalma konusunda özel bir hakları vardır—bu, vård av barn ifadesinin kısaltması olan ve çok sevilen İsveç kültürel kavramı vabba (hasta çocuğa bakmak) olarak bilinir.

Acil olmayan tıbbi tavsiyeye ihtiyacınız olduğunda ise İsveçliler 24 saat hizmet veren ulusal sağlık danışma hattı 1177'yi arar veya yerel vårdcentral (sağlık ocağı) merkezlerini ziyaret eder.

Hızlı Alıştırma

Öğrendiklerinizi bu üç kısa alıştırmayla test edin.

1. ont kelimesini kullanarak birine boğazınızın ağrıdığını nasıl söylersiniz?
2. Doğru kelimeyi seçin: "Jag åt för mycket godis, så jag mår ______ (dåligt / illa)."
3. İsveççede "Geçmiş olsun!" demenin standart yolu nedir?

Cevaplar:

1. Jag har ont i halsen. (Belirli hâli unutmayın: sadece hals değil, halsen!)
2. illa (Çok yemekten mideniz bozulduysa, bulantı hissedersiniz: mår illa).
3. Krya på dig!

Bunu Kielo ile Pratik Yapın

Belirtilerden bahsetmeyi, klinik randevusu almayı veya sadece arkadaşlarınıza nasıl olduklarını sormayı Kielo'nun interaktif konuşmalarında pratik yapabilirsiniz. Bir dahaki sefere birisi Hur mår du idag? diye sorduğunda kendinizden emin bir şekilde yanıt verebilmek için bu sağlık terimlerini günlük tekrar planınıza ekleyin.