Hur mår du: باسوخواسی تەندروستیت بە زمانی سویدی

کاتێک کۆچ دەکەیت بۆ سوید یان گەشتی بۆ دەکەیت، گفتوگۆکردن دەربارەی ئەوەی هەست بە چی دەکەیت و باری تەندروستیت چۆنە، نزیکەی هەموو ڕۆژێک دێتە پێشەوە. چ هاوکارێکی کارەکەت بپرسێت بەیانییەکەت چۆن بوو، یان پێویستت بەوە بێت سەردانی دەرمانخانەیەک بکەیت بۆ دەرمان، زانینی ئەوەی چۆن بە زمانی سویدی باس لە تەندروستی و بارودۆخی خۆت بکەیت زۆر گرنگە.

قسەکردن لەسەر تەندروستی بە زمانی سویدی تا بڵێیت ئاسان و ڕوونە کاتێک فێری دوو لێکەری (کرداری) سەرەکی دەبیت: må (هەستکردن، لە ڕووی تەندروستییەوە) و ha (هەبوون/بوون). با سەیری ئەوە بکەین چۆن بە شێوەیەکی سروشتی بەکاریان بهێنین بەبێ ئەوەی بکەوینە ناو ئەو هەڵە باوانەی کە فێرخوازانی ئینگلیزی تێی دەکەون.

چۆن بڵێیت هەست بە چی دەکەیت: Må بەرامبەر Känna sig

لە زمانی ئینگلیزیدا، لێکەری "to feel" بۆ هەموو شتێک بەکاردێت: "I feel sick"، "I feel cold"، یان "I feel happy". بەڵام لە زمانی سویدیدا، لێکەری جیاواز بۆ جۆرە جیاوازەکانی هەست بەکاردێن.

کاتێک باس لە باری گشتیی تەندروستیت دەکەیت، ئەو لێکەرەی بەکاردێت måیە (هەستکردن):

Hur mår du? – چۆنیت؟ / هەست بە چۆنی دەکەیت؟
Jag mår bra. – باشم. / هەست بە باشی دەکەم.
Jag mår toppen! – هەستم زۆر نایابە!
Jag mår dåligt. – باش نیم. / تەندروستیم باش نییە.

ئاگاداری یەک جیاوازیی گرنگ و کەمێک فریودەر بە: dåligt بەرامبەر illa. ئەگەر بڵێیت Jag mår dåligt (تەندروستیم باش نییە)، خەڵک وا تێدەگەن کە نەخۆشیت، دڵتەنگیت، یان بەگشتی باری تەندروستیت باش نییە. بەڵام ئەگەر بڵێیت Jag mår illa (دڵم تێکدەچێت)، ئەوە واتای ئەوەیە کە گەدەت تێکچووە و لەوانەیە ڕشینەوەت هەبێت. ئەگەر ئەم دووانە تێکەڵ بکەیت، لەوانەیە کەسێک سەتڵێکت بۆ بهێنێت لە کاتێکدا تۆ تەنها حەبێکی ئەسپرینت دەویست!

ئەگەر دەتەوێت باس لە هەستێکی کاتیی دیاریکراو یان سۆزێک بکەیت، دەستەواژەی لێکەری پێچەوانە (reflexive)ی känna sig بەکاربهێنە (هەست بە [خۆت] کردن):

Jag känner mig trött. – هەست بە ماندوویی دەکەم.
Känner du dig pigg? – هەست بە چالاکی و بەخەبەری دەکەیت؟
Hon känner sig stressad. – ئەو کچە هەست بە سترێس دەکات.

فێڵێکی خێرا بۆ بیرمانەوە: må بۆ باری گشتیی تەندروستیی جەستەیت بەکاربهێنە، و känna sig کە هاوەڵناوێکی لەدوای دێت بەکاربهێنە کاتێک باس لەوە دەکەیت لەو ساتەدا هەست بە چی دەکەیت.

چۆن باسی ئازار بکەیت: سیحری "Ha ont i"

ئەی ئەگەر شوێنێکت بەڕاستی ئازاری هەبێت؟ لە زۆر زماندا دەوترێت "سەرم دێشێت" یان "ئازاری سگم هەیە".

لە زمانی سویدیدا، شێوازە ستاندارد و سروشتییەکە بریتییە لە ha ont i (ئازاری هەبوون لە) کە دواتر ناوی بەشێکی جەستە بە شێوەی ناسراو (کە بە -en یان -et کۆتایی دێت) دێتە دوای:

Jag har ont i huvudet. – سەرم دێشێت. (بە واتای وشەیی: "ئازارم لە سەرەکەدا هەیە.")
Han har ont i magen. – سکی دێشێت.
Har du ont i halsen? – قورگت دێشێت؟
Jag har ont i ryggen. – پشتم دێشێت.

هەڵەیەکی زۆر باو ئەوەیە بگوترێت mitt huvud gör ont یان jag har ont i huvud. سویدییەکان لەم دۆخەدا نزیکەی هەرگیز جێناوی خاوەندارێتی (min، mitt) بۆ ئەندامەکانی جەستەی خۆیان بەکارناهێنن. لەبری "سەرم"، تەنها بڵێ huvudet (سەرەکە).

هەروەها دەتوانیت وشە لێکدراوەکانی سویدی بۆ هەندێک نەخۆشیی دیاریکراو بەکاربهێنیت، وەک huvudvärk (سەرئێشە) یان magont (سکئێشە). ئەگەر دەتەوێت زیاتر فێربیت دەربارەی ئەوەی چۆن سویدییەکان ئەم وشە وەسفییە ڕێکوپێکانە دروست دەکەن، سەیری ڕێبەرییەکەمان بکە لەسەر وشە لێکدراوەکانی زمانی سویدی.

نەخۆشییە باوەکان و نەخۆشکەوتن

کاتێک پاییز دێت و کەشوهەوا سارد دەبێتەوە، قسەکردن لەسەر هەڵامەت و ئەنفلۆنزا دەبێتە شتێکی زۆر باو. لێرەدا بەسوودترین دەربڕینەکان بۆ نەخۆشکەوتن دەبینیت:

Jag är förkyld. – هەڵامەتم هەیە / پەنام گرتووە.
Jag har feber. – تایم هەیە.
Hon hostar mycket. – ئەو کچە زۆر دەکۆکێت.
Jag stannar hemma idag. – ئەمڕۆ لە ماڵەوە دەمێنمەوە. (دەتوانیت زیاتر بخوێنیتەوە دەربارەی قسەکردن لەسەر ژیانی ناو ماڵ لە وتارەکەماندا لەسەر hem و hemma).

کاتێک کەسێک پێت دەڵێت کە نەخۆشە یان تەندروست نییە، یەک دەستەواژە هەیە کە پێویستە بیزانیت: Krya på dig! (زوو چاکبیتەوە!). ئەمە لە فەرمانگەکان، نامەکان و دوکانەکاندا دەبیستیت کاتێک کەسێک نەخۆش دەکەوێت.

وشەکاریی بەسوودی تەندروستی

Swedish	English	Example
Hur mår du?	چۆنیت؟ / چۆن هەست دەکەیت؟	Hej, hur mår du idag? (سڵاو، ئەمڕۆ چۆنیت؟)
Jag mår bra	باشم / هەست بە باشی دەکەم	Tack, jag mår bra! (سوپاس، باشم!)
Jag mår illa	دڵم تێکەڵ دێت	Jag mår lite illa. (کەمێک دڵم تێکەڵ دێت.)
ha ont i...	ئازاری ... هەبوون	Jag har ont i foten. (پێم ئازاری هەیە.)
förkyld	سەرمابوو / هەڵامەت	Jag är väldigt förkyld. (سەرمابوونێکی توند/خراپم هەیە.)
feber	تا	Har barnet feber? (ئایا منداڵەکە تای هەیە؟)
en vårdcentral	بنکەی تەندروستی / مەڵبەندی تەندروستی گەڕەک	Jag måste gå till vårdcentralen. (دەبێت بچمە بنکەی تەندروستییەکە.)
ett apotek	دەرمانخانە	Var ligger närmaste apotek? (نزیکترین دەرمانخانە دەکەوێتە کوێ؟)
Krya på dig!	زوو چاک ببیەوە! / سەلامەت بیت!	Krya på dig så ses vi nästa vecka! (زوو چاک ببیەوە، هەفتەی داهاتوو دەتبینمەوە!)

کلتووری تەندروستیی ڕۆژانە لە سوید

لە سوید، پرسیارکردنی Hur mår du? (چۆنیت؟) بە شێوەیەکی گشتی لە چاو وڵاتانی وەک ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یان بەریتانیا ڕژدتر و ڕاستەقینەتر وەردەگیرێت. لە کاتێکدا کە وشەیەکی کورتی وەک Hej! یان Läget? وەک سڵاوێکی ئاسایی بەکاردێت، بەڵام پرسیارکردنی Hur mår du? بە سەیرکردنێکی ڕاستەقینەی ناو چاوەکانەوە نیشانەی ئەوەیە کە بەڕاستی گرنگی بە وەڵامەکەیان دەدەیت. تووشی سەرسوڕمان مەبە ئەگەر هاوڕێیەکی سویدی یان هاوکارێکت بۆ ساتێک ڕابوەستێت و بە ڕاستگۆیی پێت بڵێت: Jag är lite trött idag (ئەمڕۆ کەمێک ماندووم).

ئەگەر لە سوید نەخۆش کەوتیت، سیستەمەکە زۆر هانت دەدات لە ماڵەوە بمێنیتەوە و پشوو بدەیت، نەک خۆت ماندوو بکەیت و بچیتە سەر کار. دایکوباوکان مافێکی تایبەتیان هەیە لە ماڵەوە لەگەڵ منداڵە نەخۆشەکانیاندا بمێننەوە لە هەمان کاتدا یارمەتی دارایی لە دەوڵەت وەربگرن—کە چەمکێکی کلتووریی زۆر خۆشەویستی سویدییە و پێی دەوترێت vabba (چاودێریکردنی منداڵی نەخۆش، کورتکراوەی vård av barn).

ئەگەر پێویستت بە ڕاوێژی پزیشکیی ناپەلە هەبوو، سویدییەکان پەیوەندی دەکەن بە 1177، کە هێڵی فریاگوزاری و ڕاوێژی تەندروستیی نیشتمانیی ٢٤ کاتژمێرییە، یان سەردانی بنکەی تەندروستیی ناوچەکەی خۆیان دەکەن: vårdcentral (بنکەی تەندروستی).

ڕاهێنانی خێرا

زانیارییە نوێیەکانت بەم سێ ڕاهێنانە خێرایە تاقی بکەرەوە.

١. چۆن بە بەکارهێنانی ont بە کەسێک دەڵێیت کە گەرووت (قوڕگت) دەئێشێت؟ ٢. وشە ڕاستەکە هەڵبژێرە: "Jag åt för mycket godis, så jag mår ______ (dåligt / illa)." ٣. دەستەواژەی باوی سویدی بۆ وتنی "زوو چاک ببیەوە!" چییە؟

وەڵامەکان: ١. Jag har ont i halsen. (شێوازی ناسراو لەبیر مەکە: halsen، نەک تەنها hals!) ٢. illa (ئەگەر لەبەر زۆر خواردن سکت تێکچووبێت، واتە دڵت تێکەڵ دێت: mår illa). ٣. Krya på dig!

ئەمە لەگەڵ Kielo ڕاهێنان پێ بکە

دەتوانیت لە گفتوگۆیەکی کارلێککاری Kielo-دا ڕاهێنان بکەیت لەسەر قسەکردن دەربارەی نیشانەکانی نەخۆشی، وەرگرتنی کات لە بنکەی تەندروستی، یان تەنها پرسیارکردن لە هاوڕێکانت کە چۆنن. ئەم زاراوە تەندروستییانە بخەرە ناو بەرنامەی پێداچوونەوەی ڕۆژانەتەوە بۆ ئەوەی بە متمانەبەخۆبوونەوە قسە بکەیت لە جاری داهاتوودا کە کەسێک لێت دەپرسێت: Hur mår du idag?