Lördagsgodis: ธรรมเนียมวันเสาร์แสนหวานของสวีเดน

หากคุณเดินเข้าไปในซูเปอร์มาร์เก็ตที่สวีเดนช่วงบ่ายวันเสาร์ คุณจะสังเกตเห็นผู้คนมากมายยืนออกันอยู่หน้ากำแพงขนมหวานหลากสีสัน เด็กๆ ถือถุงกระดาษยืนข้างๆ ผู้ใหญ่ที่ถือที่ตักพลาสติก ทุกคนกำลังเลือกดูขนมในกระบะพลาสติกอย่างตั้งอกตั้งใจ นี่คือ lördagsgodis (ขนมวันเสาร์) หนึ่งในธรรมเนียมประจำสัปดาห์ที่ชาวสวีเดนรักมากที่สุด

แนวคิดนี้เรียบง่ายมาก นั่นคือ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่จะเก็บโควตาของหวานไว้กินในวันพิเศษเพียงวันเดียวของสัปดาห์ ซึ่งก็คือวันเสาร์ สำหรับชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในสวีเดน การได้สัมผัสธรรมเนียมการเลือกตัก lösgodis (ขนมแบบตักเอง) ถือเป็นประสบการณ์ทางวัฒนธรรมที่พลาดไม่ได้เลยทีเดียว

กำแพงขนมหวานแบบตักเอง

ในร้านค้าที่สวีเดน ขนมหวานมักจะไม่ได้วางขายแค่แบบเป็นแท่งสำเร็จรูปในห่อเล็กๆ เท่านั้น แต่ซูเปอร์มาร์เก็ตจะแบ่งพื้นที่ทั้งล็อกให้กับ lösgodis (ขนมหวานแบบตักเอง) หรือที่เรียกอีกอย่างว่า smågodis (ขนมชิ้นเล็กชิ้นน้อย) คุณแค่หยิบถุงกระดาษที่เรียกว่า en godispåse (ถุงใส่ขนม) ถือที่ตักพลาสติกหรือโลหะ (en godisskopa) แล้วเดินเลือกระหว่างแถวขนมที่มีให้เลือกหลายสิบชนิด

คุณจะพบทั้งขนมเนื้อโฟมนุ่มๆ ช็อกโกแลตพอดีคำ เยลลี่รูปทรงรถยนต์หรือกล้วย และของโปรดในตำนานของชาวสวีเดน นั่นคือ saltlakrits (ชะเอมเทศรสเค็ม มักแต่งกลิ่นรสด้วย salmiak) คนสวีเดนชอบผสมรสชาติจัดจ้านหลายๆ แบบไว้ในถุงเดียวกัน คุณจึงมักเห็นเยลลี่สตรอว์เบอร์รีรสหวานวางอยู่ติดกับลูกอมแอมโมเนียมคลอไรด์สีดำสนิททรงเพชร

เมื่อตักขนมจนเต็มถุงแล้ว ก็นำไปวางบนตาชั่งที่จุดชำระเงิน ขนมหวานในสวีเดนมักจะคิดราคาตามน้ำหนัก โดยมีหน่วยเป็น ett hekto (หนึ่งเฮกโตกรัม หรือ 100 กรัม)

ธรรมเนียมนี้มาจากไหน?

แม้ว่า lördagsgodis จะฟังดูเหมือนเป็นการตามใจปากอย่างเต็มที่ แต่จุดเริ่มต้นของธรรมเนียมนี้มักสืบย้อนไปถึงคำแนะนำด้านสุขภาพฟันในช่วงทศวรรษ 1950 ซึ่งเป็นยุคที่ฟันผุเป็นปัญหาสาธารณสุขครั้งใหญ่ในสวีเดน การทดลองที่วีเปอโฮล์ม (Vipeholm) ซึ่งจัดทำขึ้นที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่งใกล้เมืองลุนด์ (Lund) ตั้งแต่ปี 1945 และตีพิมพ์ในปี 1953 พบว่าการกินขนมหวานระหว่างมื้ออาหารทำให้ฟันผุเพิ่มขึ้นอย่างมาก ผลในทางปฏิบัติข้อหนึ่งที่ได้คือ คำแนะนำที่ว่าการให้เด็กๆ กินขนมหวานสัปดาห์ละครั้ง ย่อมดีต่อสุขภาพฟันมากกว่าการกินทีละนิดตลอดทั้งสัปดาห์ ปัจจุบันการศึกษานี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางในประเด็นด้านจริยธรรม เนื่องจากกลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยที่อาศัยอยู่ในสถานพยาบาล

หน่วยงานด้านสาธารณสุขของสวีเดนจึงได้ออกคำแนะนำให้ครอบครัวต่างๆ จำกัดการกินขนมหวานให้เหลือเพียงสัปดาห์ละวัน และธรรมเนียมนี้ก็แพร่หลายไปทั่วประเทศ

จากจุดเริ่มต้นที่เป็นคำแนะนำด้านทันตกรรมอันเข้มงวด ค่อยๆ พัฒนาจนกลายเป็นธรรมเนียมที่อบอุ่นและสนุกสนาน ปัจจุบัน ธรรมเนียมนี้เป็นสัญญาณของการเริ่มต้นวันหยุดสุดสัปดาห์ สำหรับเด็กหลายๆ คน การได้เงินค่าขนมเล็กๆ น้อยๆ เพื่อไปเลือกซื้อขนมด้วยตัวเองถือเป็นบทเรียนทั้งเรื่องการบริหารเงินและการรู้จักความพอดี และผู้ใหญ่จำนวนไม่น้อยก็ชื่นชอบกิจกรรมนี้ไม่แพ้กัน พร้อมทั้งยังคงรักษาธรรมเนียมการตักขนมใส่ถุงในค่ำคืนวันเสาร์ไว้จนถึงทุกวันนี้

มุมภาษา

เมื่อคุณต้องการพูดคุยเกี่ยวกับขนมหวาน รสชาติต่างๆ และการไปซื้อของในวันหยุดสุดสัปดาห์เป็นภาษาสวีเดน ประโยคที่ใช้ในชีวิตประจำวันเหล่านี้จะช่วยคุณได้:

Ska vi köpa lördagsgodis? (พวกเราไปซื้อขนมวันเสาร์กันไหม?)
Hur mycket kostar det per hekto? (ราคา 100 กรัมละเท่าไหร่?)
Jag tycker mest om choklad. (ฉันชอบช็อกโกแลตมากที่สุด)
Tycker du om saltlakrits? (คุณชอบชะเอมเทศรสเค็มไหม?)
Vi delar på en påse. (พวกเราแบ่งกันถุงหนึ่งนะ)

นี่คือคำศัพท์สำคัญที่ควรรู้ก่อนไปร้านขนมครั้งต่อไป:

Swedish	English	Example
godis	ขนมหวาน, ลูกอม (คำนามนับไม่ได้ หากเป็นหนึ่งชิ้นจะใช้ en godisbit)	Barnen äter godis idag. (วันนี้เด็กๆ กินขนมหวาน)
lösgodis	ขนมหวานแบบตักเอง	Affären har mycket lösgodis. (ร้านนี้มีขนมหวานแบบตักเองเยอะมาก)
en påse	ถุง	Jag fyller en påse. (ฉันกำลังตักขนมใส่ถุง)
choklad	ช็อกโกแลต	Mörk choklad är god. (ดาร์กช็อกโกแลตอร่อย)
söt	หวาน	Den här karamellen är söt. (ลูกอมเม็ดนี้หวาน)
sur	เปรี้ยว	Jag köper ofta surt godis. (ฉันมักจะซื้อขนมรสเปรี้ยว)
salt	เค็ม	Lakritsen smakar salt. (ชะเอมเทศนี้มีรสเค็ม)
ett hekto	หนึ่งเฮกโตกรัม (100 กรัม)	Godiset kostar nio kronor per hekto. (ขนมราคาร้อยกรัมละเก้าโครนา)

Did you know?

สวีเดนมักติดอันดับหนึ่งในประเทศที่กินขนมหวานมากที่สุดในโลก การตักขนมแบบบริการตนเองที่ได้รับการอนุมัติจากหน่วยงานด้านสาธารณสุขในช่วงทศวรรษ 1980 มีส่วนช่วยให้ lösgodis กลายเป็นธรรมเนียมที่ทำกันเป็นประจำ

ฝึกฝนสิ่งนี้กับ Kielo

คุณสามารถฝึกถามหารสชาติต่าง ๆ และพูดคุยเกี่ยวกับกิจวัตรช่วงสุดสัปดาห์ของคุณในบทสนทนาของ Kielo ได้ทันที ทบทวนคำศัพท์เกี่ยวกับอาหารและการช้อปปิ้งเหล่านี้ในแผนการเรียนประจำวันของคุณ เพื่อให้จำได้ในครั้งต่อไปที่คุณแวะไปที่ร้านค้า Ska vi köpa lördagsgodis?