Lördagsgodis: نەریتی شیرینی ڕۆژانی شەممە لە سوید

ئەگەر لە پاشنیوەڕۆیەکی ڕۆژی شەممەدا بچیتە نێو سوپەرمارکێتێکی سویدی، دەبینیت قەرەباڵغییەکی زۆر لە بەردەم دیوارێکی پڕ لە شیرینیی ڕەنگاوڕەنگ کۆبوونەتەوە. منداڵان کیسەی کاغەزییان بەدەستەوەیە و لە تەنیشت گەورەکان بە کەوچکی پلاستیکییەوە وەستاون، و بە وردی سەیری ڕیزەکانی سندووقە پلاستیکییەکان دەکەن. ئەمە بریتییە لە lördagsgodis (شیرینیی ڕۆژانی شەممە)، یەکێک لە خۆشەویستترین نەریتە هەفتانەییەکانی سوید.

بیرۆکەکە سادەیە: منداڵان و گەورەکان خواردنی شیرینییەکانیان بۆ یەک ڕۆژی دیاریکراوی هەفتەکە هەڵدەگرن—کە ڕۆژی شەممەیە. بۆ ئەو بیانییانەی لە سوید دەژین، ئەزموونکردنی نەریتی هەڵبژاردنی lösgodis (شیرینیی تێکەڵاو بە کێشان) هەنگاوێکی کلتووریی زۆر گرنگە.

دیواری شیرینیی تێکەڵاو

لە فرۆشگاکانی سویددا، شیرینییەکان بە زۆری تەنها لە پاکەتی بچووکی ئامادەکراودا نافرۆشرێن. لە جیاتی ئەوە، سوپەرمارکێتەکان تەواوی ڕاڕەوەکانیان تەرخان دەکەن بۆ lösgodis (شیرینیی تێکەڵاو)، کە بە smågodis (شیرینیی وردە)ش ناسراوە. تۆ کیسەیەکی کاغەز هەڵدەگریت کە پێی دەوترێت en godispåse (کیسەی شیرینی)، کەوچکێکی پلاستیکی یان کانزایی هەڵدەگریت (en godisskopa)، و بە نێو ئەو ڕیزانەدا دەگەڕێیت کە دەیان جۆری جیاوازیان تێدایە.

تۆ لەوێ شیرینیی کەفیی نەرم، پارچە شوکولاتە، پاستیل بە شێوەی ئۆتۆمبێل یان مۆز، و هۆگرییە ئەفسانەییەکەی سوید دەدۆزیتەوە: saltlakrits (سووس یان ئەسڵوسووسی سوێر، کە زۆرجار بە salmiak تامدار دەکرێت). سویدییەکان حەز دەکەن تامی بەهێز و جیاواز لە هەمان کیسەدا تێکەڵ بکەن. زۆرجار جەلیی شلیکیی شیرین ڕێک لە تەنیشت ئەڵماسە تەواو ڕەشەکانی کلۆریدی ئەمنیۆمدا دادەنرێت.

کاتێک کیسەکەت پڕ دەبێت، لەسەر تەرازوویەک لە بەشی پارەدان دادەنێیت. شیرینی لە سوید بە گشتی بە کێش نرخەکەی دیاری دەکرێت، کە بە ett hekto (یەک هێکتۆگرام، یان ١٠٠ گرام) دەپێورێت.

ئەم نەریتە لە کوێوە هاتووە؟

هەرچەندە lördagsgodis وەک تەنها چێژوەرگرتنێکی شیرین دەردەکەوێت، بەڵام سەرچاوەکەی بە گشتی دەگەڕێتەوە بۆ ئامۆژگارییەکانی تەندروستیی ددان لە ساڵانی ١٩٥٠کاندا، کاتێک کلۆربوونی ددان کێشەیەکی گەورەی تەندروستیی گشتی بوو لە سوید. تاقیکردنەوەکانی ڤیپێهۆڵم (Vipeholm)، کە لە نەخۆشخانەیەکی نزیک شاری لوند لە ساڵی ١٩٤٥ بەدواوە ئەنجام دران و لە ساڵی ١٩٥٣ بڵاوکرانەوە، پەیوەندییان دۆزییەوە لە نێوان خواردنی شیرینی لە نێوان ژەمەکاندا و زیادبوونی بەرچاوی کلۆربوونی ددان. یەکێک لە ئەنجامە کردارییەکان ئەو ئامۆژگارییە بوو کە بۆ ددانی منداڵان باشترە هەفتەی یەک جار شیرینی بخۆن وەک لەوەی بڕی کەم کەم بە درێژایی هەفتەکە بخۆن. ئێستا ئەو توێژینەوەیە لەسەر بنەمای ئەخلاقی ڕەخنەی زۆری لێ دەگیرێت، چونکە بەشداربووەکانی نەخۆشانی نێو پەیمانگایەک بوون.

دواتر دەسەڵاتدارانی تەندروستیی سوید پێشنیاریان کرد کە خێزانەکان خواردنی شیرینی تەنها بۆ یەک ڕۆژ لە هەفتەیەکدا سنووردار بکەن، و ئەم خووەش بە شێوەیەکی بەرفراوان بڵاوبووەوە.

ئەوەی وەک ئامۆژگارییەکی توندی ددان دەستی پێکرد، کەم کەم بوو بە نەریتێکی خۆش و ئارامبەخش. ئەمڕۆ، ئەمە نیشانەی دەستپێکردنی کۆتایی هەفتەیە. بۆ زۆرێک لە منداڵان، وەرگرتنی کەمێک پارەی گیرفان بۆ هەڵبژاردنی شیرینییەکانی خۆیان، وانەیەکە لە هەردوو بواری بەڕێوەبردنی بودجە و دەستپێوەگرتن. هەروەها زۆرێک لە گەورەکانیش بە هەمان شێوە چێژی لێ وەردەگرن و خووی پڕکردنی کیسەیەک لە ئێوارەی شەممەدا دەپارێزن.

گۆشەی زمان

کاتێک دەتەوێت بە زمانی سویدی باسی شیرینی، تامەکان، و بازاڕکردنی کۆتایی هەفتە بکەیت، ئەم دەستەواژە ڕۆژانەییانە یارمەتیت دەدەن دەست پێبکەیت:

Ska vi köpa lördagsgodis? (ئایا شیرینیی ڕۆژی شەممە بکڕین؟)
Hur mycket kostar det per hekto? (نرخی بۆ هەر ١٠٠ گرامێک چەندە؟)
Jag tycker mest om choklad. (من زیاتر لە هەمووی حەزم لە شوکولاتەیە.)
Tycker du om saltlakrits? (ئایا حەزت لە سووسی سوێرە؟)
Vi delar på en påse. (کیسەیەک بەش دەکەین / شەراکەت دەکەین.)

ئەمەش وشە سەرەکییەکانە کە پێویستە پێش سەردانی داهاتووت بۆ فرۆشگای شیرینی بیانزانیت:

Swedish	English	وێنە / نموونە
godis	شیرینی، جەلی (ناوێکی کۆیە؛ یەک دانە دەبێتە en godisbit)	Barnen äter godis idag. (منداڵەکان ئەمڕۆ شیرینی دەخۆن.)
lösgodis	شیرینیی تێکەڵاو بە کێشان	Affären har mycket lösgodis. (فرۆشگاکە شیرینیی تێکەڵاوی زۆری هەیە.)
en påse	کیسەیەک	Jag fyller en påse. (من کیسەیەک پڕ دەکەم.)
choklad	شوکولاتە	Mörk choklad är god. (شوکولاتەی تۆخ بەتامە.)
söt	شیرین	Den här karamellen är söt. (ئەم کارامێلە شیرینە.)
sur	ترش	Jag köper ofta surt godis. (من زۆرجار شیرینیی ترش دەکڕم.)
salt	سوێر	Lakritsen smakar salt. (سووسەکە تامی سوێرە.)
ett hekto	هێکتۆگرامێک (١٠٠ گرام)	Godiset kostar nio kronor per hekto. (شیرینییەکە نۆ کرۆنە بۆ هەر ١٠٠ گرامێک.)

ئایا دەزانیت؟

سوید زۆرجار لە ڕیزی ئەو وڵاتانە دادەنرێت کە زۆرترین شیرینی لە جیهاندا دەخۆن. هەڵبژاردنی شیرینی بە پێی ئارەزووی خۆت (pick-and-mix)، کە لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا لەلایەن دەسەڵاتدارانی تەندروستییەوە پەسەند کرا، یارمەتیدەر بوو لەوەی lösgodis ببێتە نەریتێکی باو.

ئەمە لەگەڵ Kielo ڕاهێنان پێ بکە

دەتوانیت هەر ئێستا لە گفتوگۆیەکی Kieloـدا ڕاهێنان لەسەر پرسیارکردن دەربارەی تامەکان و قسەکردن لەسەر نەریتەکانی کۆتایی هەفتەت بکەیت. ئەم وشە باوانەی خواردن و بازاڕیکردنە لە پلانی ڕۆژانەتدا پێداچوونەوە پێدا بکە، بۆ ئەوەی جاری داهاتوو کە دەچیتە فرۆشگایەک بیرت نەچنەوە. Ska vi köpa lördagsgodis?