Suomalainen lasi: دیزاینی شووشەی فینلەندیی ئایکۆنی

دەرگای هەر کابینەیەکی چێشتخانە لە فینلەندا بکەیتەوە، بە دڵنیاییەوە لەوێ کەرەستە و قاپوقاچاغی شووشەییی بەناوبانگ دەدۆزیتەوە. لە گوڵدانی شووشەییی شەپۆلاوییەوە بگرە تا پەرداخی نەخشێنراو کە لە شلبوونەوەی سەهۆڵی جەمسەری باکوور دەچن، شووشە لە فینلەندا تەنیا بۆ ڕازاندنەوە نییە—بەڵکوو بەشێکە لە ژیانی ڕۆژانە. لە کولتووری دیزاینی فینلەندیدا، شتە جوانەکان بۆ ئەوە دانەنراون لە ناو سندووقی مەخمەلدا بشاردرێنەوە و تەنیا بۆ بۆنە تایبەتەکان دەربهێنرێن. بەڵکوو جێگەی ئەوان سەر مێزی نانی بەیانییە، پڕ بکرێن لە ئاوی بەلوعە، شەربەتی میوە، یان قاوەی بەیانیان.

Art for Everyday Life: Käyttöesine vai taide-esine?

لە کولتووری فینلەندیدا، هێڵێکی لێڵ لە نێوان käyttöesine (کەلوپەلی بەکارهێنانی ڕۆژانە) و taide-esine (بەررهەمێکی هونەری)دا هەیە. بەناوبانگترین براندی شووشەی فینلەندی، Iittala، لە ساڵی ١٨٨١ وەک کارگەیەکی شووشە لە گوندێکی بچووکی بە ناوی Iittala دەستی پێکرد. بەدرێژایی دەیان ساڵ، هونەرمەندانی خاوەن دیدگا و داهێنەر یارمەتیدەر بوون بۆ گۆڕینی کەلوپەلە سادەکانی چێشتخانە بۆ شاکاری ناسراو لە ئاستی جیهاندا.

کە دەچیتە ناو ماڵێکی فینلەندییەوە، بە وردی سەرنجی مێزی نانخواردنەکە بدە. رەنگە چاوت بەو پەرداخانە بکەوێت کە Kaj Franck لە ساڵی ١٩٥٨ دیزاینی کردوون بە ناوی Kartio، یاخود قاپە دانەدارەکانی Kastehelmi ("دڵۆپە شەونم") کە Oiva Toikka لە ساڵی ١٩٦٤ دیزاینی کردوون. ئەم پارچانە پتەون، لەناو قاپشۆردا تێکناچن، و بۆ ژەمە ڕۆژانەکان دروستکراون. ئەگەر دەتەوێت لەگەڵ هاوڕێ فینلەندییەکانت باسی حەز و ئارەزووەکانت بکەیت، دەتوانیت بە ئاسانی ڕای خۆت دەرببڕیت بە بەکارهێنانی ئەو شێوازانەی لە ڕێبەرەکەماندا هاتووە دەربارەی Mistä pidät? دەربڕینی حەزکردن و حەزنەکردن لە زمانی فینلەندی بۆ دەستپێکەران.

پاشان مشتومڕە گەورەکەی لەزگەکە دێتە کایەوە! کەلوپەلەکانی Iittala لە مێژە لەزگەیەکی سووری بچووکیان پێوەیە کە پیتی "i"ی بچووکی سپی لەسەرە. هەندێک لە خاوەنەکانیان وەک نیشانەی ئەسڵبوون بە پێوەی دەهێڵنەوە، لە کاتێکدا هەندێکی تر دەستبەجێ لێی دەکەنەوە. ئەگەر لە کەسێکی فینلەندی بپرسیت، Otatko tarran pois? (لەزگەکە لێ دەکەیتەوە؟)، خۆت بۆ گفتوگۆ و مشتومڕێکی گەرموگوڕ و پێکەنیناوی ئامادە بکە!

Inspired by Finnish Nature and Light

بۆچی شووشە بووە بە کەرەستەیەکی هێندە سەرەکی لە دیزاینی فینلەندیدا؟ وەڵامەکە لە دەرەوەی پەنجەرەکەیە: ڕووناکیی نۆردیک و سروشتی سەرکەش. لە فینلەندا، ڕۆژانی زستان کورت و تاریکن، لە کاتێکدا شەوانی هاوین پڕن لە ڕووناکیی بێپایان. شووشە ئەم ڕووناکییە بەنرخە دەگرێت، دەیشکێنێتەوە و بەرەو ژوورەکانی دانیشتن پەخشی دەکاتەوە.

سروشت سەرچاوەی سەرەکیی ئیلهامە بۆ شووشەگەرەکانی فینلەندا:

Aalto-maljakko (گوڵدانی Aalto): لە ساڵی ١٩٣٦ لە لایەن Alvar Aalto بۆ پێشبڕکێیەکی دیزاینی شووشە دیزاین کرا، چەماوە سروشتی و ڕەوانەکانی زۆرجار بە کەناراوە پێچاوپێچەکانی دەریاچەکانی فینلەندا دەچوێنرێن. تا ئێستاش وەک یەکێک لە ناسراوترین شێوە شووشەیییەکانی جیهان ماوەتەوە.
Ultima Thule: لە ساڵی ١٩٦٨ لە لایەن Tapio Wirkkala دروستکراوە، ئەم کەرەستە شووشەییە ناودارە ئیلهامی لە توانەوەی سەهۆڵی بەهار لە باکووری فینلەندا وەرگرتووە، و ڕووە نەخشێنراوەکەی لە سەهۆڵ دەچێت. هێڵی ئاسمانیی Finnair لە ساڵی ١٩٦٩ بۆ گەشتە نوێکەی لە هێلسینکی بۆ نیویۆرک هەڵیبژارد.
Linnut (باڵندە شووشەییەکان): باڵندە شووشەییە ڕەنگاوڕەنگەکانی Oiva Toikka کە بە فوتێکردنی دەم دروستکراون، بوونەتە کەلوپەلی کۆکراوەی زۆر بەنرخ لای کۆکەرەوان. هەر باڵندەیەک تایبەت و بێوێنەیە، و دەستڕەنگینی و شارەزایی مەزنی شووشەگەرەکان پێشان دەدات.

ئەم دیزاینانە بەهۆی laatu (کوالیتی) و ستایلە هەمیشەیییەکەیانەوە بەرز دەنرخێنرێن، کە لە مۆدێلە کاتییەکان زیاتر دەمێننەوە.

Language Corner

لێرەدا کۆمەڵێک ڕستەی بەسوود هەن کە دەتوانیت لە کاتی باسکردنی دیزاین، هونەر، یان کڕینی کەلوپەلی ناوماڵ لە فینلەندا بەکاریان بهێنیت:

Tämä maljakko on kaunis. (ئەم گوڵدانە جوانە.)
Pidän suomalaisesta muotoilusta. (حەزم لە دیزاینی فینلەندییە.)
Onko tämä Iittalan lasi? (ئایا ئەم شووشەیە هی Iittalaـیە؟)
Jätätkö tarran lasiin? (ئایا لەزگەکە بە شووشەکەوە دەهێڵیتەوە؟)
Tämä esine sopii arkikäyttöön. (ئەم کەلوپەلە بۆ بەکارهێنانی ڕۆژانە گونجاوە.)
Mistä lasista pidät eniten? (حەزت لە کام شووشەیە زیاترە؟)

سەرنج بدە چۆن وشەکانی وەک arkikäyttö لە لێکدانی arki (ژیانی ڕۆژانە) و käyttö (بەکارهێنان) پێکهاتوون. بۆ تێگەیشتن لەوەی کە زمانی فینلەندی چۆن وشەکان بەم شێوەیە بەیەکەوە دەبەستێتەوە، سەردانی پۆستەکەمان بکە دەربارەی کۆڵەکەکانی زمانی فینلەندی: تێگەیشتن لە ناوە لێکدراوەکان.

لێرەدا خشتەیەک لە وشە و دەستەواژە سەرەکییەکان بۆ ئاشنابوون بە دیزاینی شووشەی فینلەندی دەبینیت:

فینلەندی	کوردی	نموونە
lasi	پەرداخ	Juon vettä lasista. (لە پەرداخێکەوە ئاو دەخۆمەوە.)
maljakko	گوڵدان	Pöydällä on vanha maljakko. (گوڵدانێکی کۆن لەسەر مێزەکەیە.)
muotoilu	دیزاین	Pidän modernista muotoilusta. (حەزم لە دیزاینی مۆدێرنە.)
esine	کەلوپەل، شت	Tämä esine on lahja ystävältä. (ئەم شتە دیارییەکی هاوڕێیەکە.)
tarra	لەزگە، ستیکەر	Pieni punainen tarra on vielä lasissa. (لەزگە سوورە بچووکەکە هێشتا بە پەرداخەکەوەیە.)
kynttilänjalka	مۆمدان	Sytytän kynttilän kynttilänjalkaan. (مۆمێک لەسەر مۆمدانەکە دادەگیرسێنم.)
taide	هونەر	Museossa on paljon hienoa taidetta. (لە مۆزەخانەکەدا هونەری ناوازەی زۆر هەیە.)

ئایا دەزانیت؟

پیتی بچووکی "i" لە لۆگۆ سوورەکەی Iittala لە ساڵی ١٩٥٦ لەلایەن Timo Sarpaneva بۆ زنجیرەی i-lineی خۆی دیزاین کرا، و دواتر بوو بە هێمای تەواوی براندەکە. ئەم لەزگە بچووکە شتێکە کە کڕیاران یان بۆ چەندین ساڵ بە پەرداخەکانیانەوە دەیهێڵنەوە یان هەر لە ڕۆژی یەکەمەوە لێی دەکەنەوە.

ئەمە لەگەڵ Kielo ڕاهێنان پێ بکە

دەتوانیت لە گفتوگۆی داهاتووتدا لە Kielo ڕاهێنان لەسەر باسکردنی کەلوپەلە دڵخوازەکانی ماڵەوەت بکەیت و بۆچوونەکانت دەرببڕیت. ئەم وشە پەیوەندیدارانە بە دیزاینەوە بخەرە ناو بەرنامەی خوێندنی ڕۆژانەتەوە بۆ ئەوەی بە بەردەوامی پێداچوونەوە بە شێوازە جیاوازەکانیاندا بکەیت. Tämä maljakko on kaunis.