Loska و Räntä: وشە فینلەندییەکان بۆ قوڕاوی بەفرینی پاییز

مانگی نۆڤەمبەر گەیشتە فینلاند. گەڵا ڕەنگاوڕەنگەکان هەڵوەریون، خۆر زوو ئاوا دەبێت، و دیاردەیەکی وەرزیی تایبەت شەقامەکان دەگرێتەوە: تێکەڵەیەک لە بەفری تاوrawە، باران، و قوڕاو. لە کاتێکدا زۆر زمان تەنها بە یەک وشە وەک "slush" یان "قوڕاوی بەفر" دەربازیان دەبێت، زمانی فینلەندی فەرهەنگۆکێکی زۆر دەوڵەمەندتر پێشکەش دەکات بۆ ئەم وەرزە ساردەی ساڵ.

قسەکردن دەربارەی کەشوهەوا باشترین دەستپێکی گفتوگۆیە لە فینلاند. ئەگەر فێرببیت چۆن وەسفی ئەم ڕۆژە شێواوانەی کۆتایی پاییز بکەیت، دەستبەجێ دەتوانیت پەیوەندی دروست بکەیت لەگەڵ خەڵکە خۆجێییەکەدا کە هاوشانی تۆ خۆڕاگری دەکەن بەرامبەر شۆستە تەڕەکان.

Räntä بەرامبەر Loska: ئاسمان بەرامبەر زەوی

بۆ وەسفکردنی دروستی کەشوهەوای بەستەڵەکی مانگی نۆڤەمبەر، پێویستە بزانیت ئەو شێواوی و تەڕییە لە کوێیە. زمانی فینلەندی جیاوازی دەکات لە نێوان ئەوەی لە ئاسمانەوە دەبارێت و ئەوەی کە پێشتر لەژێر پوتەکانتدا کەوتووە.

Räntä (بارانەبەفر یان بەفری تەڕ) لە سەرەوە دێت. ئەو بارینە نیمچە بەستووەیە کە لە ڕۆژێکی بایدا بەر دەموچاوت دەکەوێت. کاتێک دەتەوێت بڵێیت بارانەبەفر دەبارێت، فرمانی sataa (بارین) بەکاردەهێنیت کە لە دوایدا شێوازی پارتیتیڤی räntää دێت:

Ulkona sataa räntää. (لە دەرەوە بارانەبەفر دەبارێت.)
Tänään tulee räntää ja vettä. (ئەمڕۆ بارانەبەفر و باران دەبارێت.)

هەر کە ئەو بەفرە تەڕە بەر زەوی کەوت و لەگەڵ قوڕ، ئاو، و تۆزی شاردا تێکەڵ بوو، دەگۆڕێت بۆ loska (قوڕاوەبەفر / شڵپاو). زۆرجار دەبینیت ئەم وشەیە بە شێوازی پارتیتیڤ لە دوای وشەی وەک paljon (زۆر لە) بەکاردێت:

Kadulla on paljon loskaa. (لە شەقامەکەدا قوڕاوەبەفری زۆر هەیە.)
ئەگەر دەتەوێت باسی هەستی خۆت بکەیت بەرامبەری، دەتوانیت پێداچوونەوە بکەیت بەوەی چۆن حەز و ئارەزووەکانت دەرببڕیت لە ڕێبەریمان بۆ دەربڕینی حەزکردن و حەزنەکردن: En pidä loskasta. (حەزم لە قوڕاوەبەفر نییە.)

فێڵێکی سادەی بیرهاتنەوە: räntä وەک rain (باران) دەبارێت (هەردووکیان بە پیتی r دەست پێدەکەن)، لە کاتێکدا loska لەسەر زەوی نزم ڕادەکشێت (lies low) (هەردووکیان بە پیتی l دەست پێدەکەن).

وشە جادوویەکە: Keli

لە زمانە باوەکاندا، بە گشتی باس لە "کەشوهەوا" دەکەین. لە زمانی فینلەندیدا، جیاوازییەکی گرنگ هەیە لە نێوان sää (کەشوهەوا لە بەرگەهەوادا) و keli (بارودۆخی ڕێگاوبان یان زەوی بەهۆی کەشوهەواوە).

کاتێک بەفر، باران، و سەهۆڵ بەر زەوی دەکەون، keli بە خێرایی دەگۆڕێت:

loskakeli (بارودۆخی شڵپاو و قوڕاوەیی ڕێگا)
huono keli (بارودۆخی خراپی ڕێگا)
liukas keli (بارودۆخی خلیسک و لووسی ڕێگا)

سەرنج بدە چۆن زمانی فینلەندی وشەکان لێک دەدات بۆ وەسفکردنی ئەم دۆخە دیاریکراوانە. دەتوانیت زیاتر فێرببیت دەربارەی ئەوەی چۆن وشەکان بە یەکەوە دەبەسترێن لە ڕێبەریمان بۆ ناوە لێکدراوەکان.

کاتێک لە مانگی نۆڤەمبەردا بە پێ دەڕۆیت یان شۆفێری دەکەیت، بە بەردەوامی ئەم دەستەواژەیە دەبیستیت: Ole varovainen, ulkona on liukasta! (ئاگادار بە، لە دەرەوە خلیسکە!). وشەی liukas (خلیسک) بە شێوەی پارتیتیڤ دەردەکەوێت، liukasta، چونکە ڕستەکە وەسفی بارودۆخێکی گشتی دەکات (on liukasta، "خلیسکە").

پۆشین بۆ ناو قوڕاوەبەفر: Varusteet

فینلەندییەکان حەزیان لە سروشت و دەرەوەیە، تەنانەت کاتێک شۆستەکان لە شۆربایەکی خۆڵەمێشی دەچن. نهێنییەکە ئەوەیە کە کەلوپەلی گونجاوت پێبێت، کە لە زمانی فینلەندیدا بە varusteet (کەلوپەل / پێداویستی) ناسراوە.

ئەمەش سێ کەلوپەلە کە لە مانگی نۆڤەمبەردا لە هەموو شوێنێکی فینلاند دەیانبینیت:

kumisaappaat (پوتی لاستیکی): پێڵاوێکی زۆر پێویست بۆ ڕۆیشتن بەناو گۆمە قووڵەکاندا.
nastakengät (پێڵاوی بزماردار/میخدار): پێڵاوێک کە میخۆکەی کانزایی بچووکی لە بنی هەیە بۆ گرتنی ئەو پارچە سەهۆڵاویانەی لەژێر قوڕاوەبەفرەکەدا شاردراونەتەوە.
kurahousut (پانتۆڵی دژەقوڕ / کەڤەرئاڵی دژەئاو): پانتۆڵە لاستیکییە بەناوبانگەکە کە هەموو منداڵێکی فینلەندی لە باخچەی ساوایان لەبەری دەکات.

ئەگەر لەناکاو پێت خستە ناو گۆماوێکی قووڵەوە، دەتوانیت تەنها ئاهێک هەڵکێشیت و بڵێیت: Sukkani ovat aivan märät! (گۆرەوییەکانم تەواو تەڕ بوون!).

وشەی بەسوودی پەیوەندیدار بە قوڕاوەبەفر و بارانەبەفر

ئەمەش هەشت وشە و دەستەواژەی سەرەکییە بۆ دەربازبوون لە کۆتایی پاییز لە فینلاند:

فینلاندی	کوردی	نموونە
räntä	کڕێوە، بەفروکڕێوە (بەفری تێکەڵ بە باران)	Taivaalta sataa kylmää räntää. (لە ئاسمانەوە کڕێوەیەکی سارد دەبارێت.)
loska	شڵپاو، بەفری تواوە و قوڕاوی (لەسەر زەوی)	Kengät ovat täynnä loskaa. (پێڵاوەکان پڕن لە شڵپاو.)
sataa räntää	کڕێوە بارین	Huomenna sataa räntää. (سبەی کڕێوە دەبارێت.)
keli	دۆخی ڕێگاوبان / کەشوهەوای ژێر پێ	Ajan varovasti, koska keli on huono. (بە وریایییەوە لێدەخوڕم چونکە دۆخی ڕێگاکە خراپە.)
loskakeli	کەشوهەوای شڵپاو و قوڕاوی	Marraskuussa on usein loskakeli. (لە مانگی تشرینی دووەمدا زۆرجار کەشوهەوای شڵپاو هەیە.)
liukas	خلیسک	Tie on todella liukas. (ڕێگاکە زۆر خلیسکە.)
märkä	تەڕ	Maa on kylmä ja märkä. (زەوییەکە سارد و تەڕە.)
kumisaappaat	پووتی لاستیکی	Otan kumisaappaat mukaan. (پووتی لاستیکی لەگەڵ خۆم دەبەم.)

لە ژیانی ڕاستەقینەدا چۆنە؟

فینلاندییەکان بە کەمێک نوکتە و گاڵتەوگەپەوە ڕووبەڕووی ئەم کەشوهەوا ناخۆش و شڵپاوەیان دەبنەوە. کۆنفرانسە گەورەکەی ستارتئەپ و تەکنەلۆژیا کە هەموو مانگێکی تشرینی دووەم لە هێلسینکی ساز دەکرێت ناوی Slushـە، کە وشەیەکی ئینگلیزییە ڕێک بۆ ئەم بەفرە نیوەتاواوە بەکاردێت. ئەم ناوە تەنزێکە سەبارەت بە ناخۆشترین و بێ‌ڕەونەقترین کاتی ساڵ لە پایتەختی ئەم وڵاتە نۆردیکییەدا.

هەروەها پەندێکی باوی نۆردیکیش هەیە: Ei ole huonoa säätä, on vain huonoja vaatteita (کەشوهەوای خراپ بوونی نییە، تەنیا جلوبەرگی خراپ هەیە). لە مانگی تشرینی دووەمدا کە بەلای باخچەی ساوایاندا تێپەڕ دەبیت، دەبینیت دەیان منداڵی بچووک بە جلوبەرگە ڕەنگاوڕەنگەکانی kurahousutـیانەوە، بە دڵخۆشییەوە لەناو قوڕ و بەفری تەڕدا غەلتە دەخۆن.

لە جیاتی ئەوەی تا بەهار لە ماڵەوە خۆت بشاریتەوە، هاوشانی دراوسێ فینلاندییەکانت بە، جووتێک kumisaappaatـی قایم لەپێ بکە، و چێژ لەم وەرزە وەربگرە!

ڕاهێنانێکی خێرا

ئەوەی دەربارەی کەشوهەوای پاییز بە زمانی فینلاندی فێربوویت تاقی بکەرەوە. بۆ هەر ڕستەیەک وشە گونجاوەکە هەڵبژێرە:

لە پەنجەرەکەوە سەیر بکە! کڕێوە دەبارێت: "Ulkona sataa ______."
a) loskaa
b) räntää
c) saappaat
بە وریایییەوە بڕۆ چونکە پردە دارینەکە خلیسکە: "Silta on ______."
a) liukas
b) märät
c) räntä
شەقامەکە پڕە لە بەفری نیوەتاواوەی بۆری قوڕاوی: "Kadulla on paljon ______."
a) räntä
b) loskaa
c) ilmaa

وەڵامەکان:

b) räntää (ئەو بارینەی لە ئاسمانەوە دێتە خوارەوە بریتییە لە räntä؛ لەگەڵ کرداری sataa، شێوازی پارتیتیڤ بەکاربهێنە کە دەکاتە räntää.)
a) liukas (وشەی liukas واتە خلیسک.)
b) loskaa (شڵپاو و قوڕاوی تەڕی سەر زەویەکە بریتییە لە loska؛ لە دوای paljon، شێوازی پارتیتیڤ بەکاربهێنە کە دەکاتە loskaa.)

ئەمە لەگەڵ Kielo مەشق پێ بکە

لە گفتوگۆی داهاتووتدا لەگەڵ Kielo دەتوانیت مەشق لەسەر باسکردنی سەرمای پاییز و وەسفکردنی کەشوهەوای شڵپاو بکەیت. ئەم وشانە بخەرە ناو بەرنامەی ڕۆژانەتەوە بۆ ئەوەی جاری داهاتوو کە سەیری پێشبینی کەشوهەوای فینلاند دەکەیت، بیناسیتەوە. هەر ئەمڕۆ دەست بە ڕاهێنانەکەت بکە بە دووبارەکردنەوەی ئەم ئاگادارییە بەسوودە: Ole varovainen, ulkona on liukasta!