Numrat në xhep: udhëzues për blerjet në finlandisht

Të bësh pazar në Finlandë mund të jetë një përvojë e këndshme, qoftë kur shëtit në një treg plot gjallëri, qoftë në një dyqan të vogël e të qetë. Por çmimet dhe pagesat i përballon shumë më lehtë kur i ke numrat finlandezë «në xhep»! Ky mësim të jep numrat dhe frazat thelbësore në finlandisht që të bësh pazar me siguri në Finlandë. Kur i njeh këta numra, jo vetëm do t'i kuptosh çmimet, por do të mund të përfshihesh më plotësisht edhe në kulturën vendase.

Pjesa 1 e mësimit

Le të nisim me numrat bazë që do t'i hasësh më shpesh kur bën pazar. Numrat finlandezë mund të duken të frikshëm në fillim, por do t'i zbërthejmë që të mësohen më lehtë. Në fillim përqendrohu te 1-10, pastaj mëso dhjetëshet dhe do të jesh në rrugë të mbarë!

Ja numrat 1-10 në finlandisht:

yksi - një
kaksi - dy
kolme - tre
neljä - katër
viisi - pesë
kuusi - gjashtë
seitsemän - shtatë
kahdeksan - tetë
yhdeksän - nëntë
kymmenen - dhjetë

Për numrat 11-19, modeli është numër + toista. Për shembull:

yksitoista - njëmbëdhjetë (një + toista)
kaksitoista - dymbëdhjetë (dy + toista)
kolmetoista - trembëdhjetë (tre + toista)

Dhjetëshet janë:

kymmenen - dhjetë
kaksikymmentä - njëzet
kolmekymmentä - tridhjetë
neljäkymmentä - dyzet
viisikymmentä - pesëdhjetë
kuusikymmentä - gjashtëdhjetë
seitsemänkymmentä - shtatëdhjetë
kahdeksankymmentä - tetëdhjetë
yhdeksänkymmentä - nëntëdhjetë
sata - njëqind

Për të formuar numra si 21, thua kaksikymmentä yksi (njëzet e një). Vër re pjesën kymmentä.

Karta shumëngjyrëshe me numrat finlandezë 1-10, me shqiptimin fonetik dhe ilustrime objektesh që tregojnë sasinë.

Pjesa 2 e mësimit

Tani le t'i vëmë këta numra në përdorim në situata të zakonshme pazari.

Përfytyro që po blen mansikoita (luleshtrydhe) në treg. Tabela thotë «5€/rasia» (5 euro për kuti). Për ta pyetur shitësin sa kushtojnë dy kuti, mund të thuash:

Paljonko kaksi rasiaa maksaa? - Sa kushtojnë dy kuti?

Shitësi mund të përgjigjet:

Se on kymmenen euroa. - Janë dhjetë euro.

Ja një shembull tjetër. Je në një kirpputori (treg i gjërave të përdorura) dhe gjen një vazo të bukur antike. Pyet:

Mitä tämä maksaa? - Sa kushton kjo?

Shitësi thotë:

Se maksaa viisitoista euroa. - Kushton pesëmbëdhjetë euro.

Si t'i kuptosh çmimet:

Në Finlandë monedha është euroja (€). Çmimet zakonisht shkruhen me presje (,) që ndan eurot nga centët. Për shembull, 2,50€ do të thotë 2 euro e 50 centë.

Si ta pyesësh për çmimin:

Paljonko tämä maksaa? – Sa kushton kjo?
Mitä tämä maksaa? – Çfarë kushton kjo?
Paljonko se on yhteensä? – Sa bën gjithsej?

Fraza kyçe / Hyödyllisiä ilmauksia

Paljonko tämä maksaa? — Sa kushton kjo?
Mitä tämä maksaa? — Çfarë kushton kjo?
Se maksaa… euroa. — Kushton… euro.
Onko teillä alennuksia? — Keni ndonjë zbritje?
Voinko maksaa kortilla? — Mund të paguaj me kartë?
Saisinko kuitin? — Mund të ma jepni faturën?
Kiitos, näkemiin! - Faleminderit, mirupafshim!
Anteeksi, missä on...? - Më falni, ku është...?

Fjalor / Sanasto

Finlandisht	Shqip	Shembull
hinta	çmim	Mikä on hinta? (Cili është çmimi?)
euro	euro	Se maksaa 10 euroa. (Kushton 10 euro.)
sentti	cent	50 senttiä (50 centë)
alennus	zbritje	Onko tässä alennusta? (A ka zbritje për këtë?)
kauppa	dyqan	Missä on lähin kauppa? (Ku është dyqani më i afërt?)
kassa	arkë	Kassa on tuolla. (Arka është atje.)
ostaa	blej	Haluan ostaa tämän. (Dua ta blej këtë.)
myydä	shes	Me myymme mansikoita. (Ne shesim luleshtrydhe.)

Përshkrim i një ilustrimi të ngrohtë që e lidh gjuhën me jetën e përditshme në Finlandë: një person që përdor numrat finlandezë ndërsa blen ushqime në një treg vendas.

🇫🇮 Konteksti kulturor / Kulttuuritausta

Kur bën pazar në Finlandë, mbaje mend që finlandezët në përgjithësi janë të sjellshëm dhe të përmbajtur. Pazarllëku i drejtpërdrejtë nuk është i zakonshëm, sidomos në dyqanet e njohura. Megjithatë, në tregjet e gjërave të përdorura ose në tezgat më të vogla mund të pyesësh me mirësjellje nëse ka vend për ndonjë alennus (zbritje).

Është gjithashtu e zakonshme të paguash pa kontakt me kartë ose me celular. Kur paguan, mund të thuash thjesht «kortilla» (me kartë) ose «lähimaksu» (pagesë pa kontakt).

Është e rëndësishme të kuptosh edhe kulturën finlandeze të besimit. Shpesh do të shohësh tezga pa shitës që shesin perime ose lule, me një kuti ku klientët lënë paratë. Ky sistem itsepalvelu (vetëshërbim) mbështetet te ndershmëria dhe respekti.

Më shumë për kulturën finlandeze mund të gjesh te Visit Finland.

Ushtrim i shpejtë / Harjoitus

Do të blesh tri mollë. Tabela thotë 2€/mollë. Sa do të kushtojë? (Përgjigju në finlandisht!)
Je në një treg të gjërave të përdorura dhe do të pyesësh për çmimin e një libri të vjetër. Çfarë thua?
Sheh një tabelë që thotë «Alennus -50%». Çfarë do të thotë?

Përfundim

Kur t'i zotërosh këta numra dhe këto fraza bazë në finlandisht, përvoja jote e pazarit në Finlandë do të përmirësohet shumë. «Numrat në xhep: si t'i përdorësh numrat finlandezë kur bën pazar» të jep mundësi t'i kuptosh çmimet, të bësh pyetje dhe të flasësh me siguri me shitësit. Vazhdo të ushtrohesh dhe së shpejti do të bësh pazar si një vendas! Për të mësuar më tej finlandisht, burime si YLE Uutiset Selkosuomeksi ofrojnë lajme në finlandisht të thjeshtuar.