Perhe: چۆن بە زمانی فینلەندی باسی خێزانەکەت دەکەیت

کاتێک لە فینلەندا چاوت بە خەڵکی نوێ دەکەوێت، زۆرجار باسەکە دەچێتە سەر ژیانی ماڵەوە و خێزان. لەوانەیە هاوکارەکانت لە کاتی نانی نیوەڕۆدا یان هاوپۆلەکانت لە قوتابخانەی زمان لێت بپرسن ئایا خوشک و برات هەیە یان منداڵت هەیە. قسەکردن دەربارەی perhe (خێزان)ەکەت یەکێکە لە خێراترین ڕێگاکان بۆ دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ کەسانی تردا.
وشەکانی خێزان لە زمانی فینلەندی زۆر سادە و ڕوونن کاتێک سەرنجی چەند یاسایەکی سادە دەدەیت. با پێکەوە بڕوانینە وشە سەرەکییەکان و ئەو داڕشتەی ڕستانەی پێویستتن بۆ ئەوەی بە متمانەوە باسی کەسە نزیکەکانت بکەیت.
دایک و باوک و منداڵان: بازنەی نزیکترین کەسەکان
بۆ قسەکردن دەربارەی خێزانی نزیکت، لە وشە بنەڕەتییەکانەوە دەست پێ بکە. بۆ دایک و باوک، فینلەندییەکان وشەی vanhemmat (دایک و باوک) بەکاردەهێنن. لە گفتوگۆی ڕۆژانەدا، هەم وشەی فەرمی و هەم وشەی خۆشەویستی دەبیستیت:
- äiti (دایک)، یان بە شێوازێکی خۆشەویستانەتر mamma / mami
- isä (باوک)، یان بە شێوازێکی خۆشەویستانەتر isi / iskä
- lapsi (منداڵ)
- lapset (منداڵەکان)
کاتێک فینلەندییەکان باس لە هەبوونی منداڵ دەکەن، زۆرجار وشەی تایبەت بە ڕەگەز دەبیستیت:
- poika (کوڕ)
- tytär (کچ)
یەک منداڵ دەبێتە lapsi. Lapset واتە منداڵەکان (کۆ)، بەڵام لە دوای ژمارە شێوازی پارتیتیڤی تاک (singular partitive) بەکاردەهێنیت: kaksi lasta.
کاتێک ئاماژە بەوە دەکەیت کە ئەندامانی خێزانت هەیە، بیرت بێت داڕشتەی "هەمە/هەیە" بەکاربهێنیت. لە فینلەندیدا دەڵێیت Minulla on... (من ...م هەیە)، نەک Minä olen. ئەگەر ئەم دووانە لەلات تێکەڵ دەبن، ڕێنماییەکەمان بخوێنەرەوە لەسەر Minulla on or Minä olen?.
ئەگەر یەک منداڵت هەبێت، وشەکە لە شێوە بنەڕەتییەکەیدا دەمێنێتەوە: Minulla on poika (من کوڕێکم هەیە). بەڵام ئەگەر زیاتر لە یەکت هەبێت، ژمارەیەک و بەدوایدا شێوازی پارتیتیڤی تاک بەکاربهێنە: Minulla on kaksi poikaa (من دوو کوڕم هەیە) یان Minulla on kolme lasta (من سێ منداڵم هەیە).
نهێنییەکانی خوشک و برا: گەورە و بچووک
وشەی گشتی بۆ خوشک یان برا sisarus (خوشک یان برا)یە، و شێوەی کۆی وشەکە بریتییە لە sisarukset (خوشک و برایان). ئەگەر بتەوێت لە کەسێک بپرسیت ئایا خوشک و برای هەیە، دەتوانیت بپرسیت: Onko sinulla sisaruksia? (ئایا خوشک و برات هەیە؟).
بۆ وەڵامدانەوە، پێویستت بە وشەکانی تایبەت بە برا و خوشک دەبێت:
- veli (برا)
- sisko (خوشک)
زمانی فینلەندی وشەی جیاوازی نییە وەک "برای گەورە" یان "خوشکی بچووک". لە جیاتی ئەوە، تەنها پێشگری iso- (گەورە) یان pikku- (بچووک) دەخەیتە سەرەتای وشەکە:
- isoveli (برای گەورە)
- pikkuveli (برای بچووک)
- isosisko (خوشکی گەورە)
- pikkusisko (خوشکی بچووک)
ئەمەش ڕستەیەکی ئاسانە کە دەتوانیت ڕاستەوخۆ بەکاریبهێنیت: Minulla on yksi isoveli ja kaksi pikkusiskoa (من برایەکی گەورە و دوو خوشکی بچووکم هەیە). ئەگەر وەک تاقانە گەورە بوویت، بڵێ Olen ainoa lapsi (من تاقانەم).
باپیر و داپیر و خزمە دوورەکان
کاتێک بازنەی خێزانەکەت فراوانتر دەبێت، وشە لێکدراوەکان فێربوونی وشەسازیی فینلەندی زۆر ئاسان دەکەن. فینلەندییەکان وشەی لێکدراو بۆ باپیر و داپیر بەکاردەهێنن:
- isovanhemmat (داپیر و باپیر)
- isoäiti (داپیرە)
- isoisä (باپیرە)
لە ژیانی ڕۆژانەدا، نەوە فینلەندییەکان بە دەگمەن وشە فەرمییەکەی isoäiti بەکاردەهێنن. لە جیاتی ئەوە، وشەی گەرموگوڕی ئاخاوتنی وەک mummo، mummi، یان muori بۆ داپیرە، و ukki، vaari، یان pappa بۆ باپیرە دەبیستیت. هەموو خێزانێک وشەی دڵخوازی خۆی هەیە!
بۆ خزمەکانی تر، سەیری وشەی sukulaiset (خزمەکان) بکە:
- täti (پوور)
- setä (مامی باوکت، برای باوکت)
- eno (خاڵ، برای دایکت)
- serkku (ئامۆزا / خاڵۆزا / پوورزا)
سەرنج بدە کە فینلەندی دوو وشەی جیاوازی هەیە بۆ براکانی دایک و باوک. وشەی setä برای باوکتە، لە کاتێکدا eno برای دایکتە. ئەمە جیاکارییەکی کۆنە کە لە زمانی فینلەندیی سەردەمدا تا ئێستاش زۆر بە زیندوویی ماوەتەوە.
ئەگەر دەتەوێت باسی هاوبەشی ژیانت یان هاوسەرەکەت بکەیت وەک بەشێک لە خێزانەکەت، سەیری ڕێنماییەکەمان بکە دەربارەی Kumppani vai Puoliso? بۆ ئەوەی وشە گونجاوەکە هەڵبژێریت.
وشە سەرەکییەکانی خێزان
ئەمەش پوختەیەکی پراکتیکیی وشەکانە بۆ ناساندن و باسکردنی خێزانەکەت:
| فینلاندی | کوردی | نموونە |
|---|---|---|
| perhe | خێزان | Minun perheeni asuu Espoossa. (خێزانەکەم لە ئێسپۆ دەژین.) |
| vanhemmat | دایک و باوک | Vanhempani ovat eläkkeellä. (دایک و باوکم خانەنشینن.) |
| isoveli | برای گەورە | Isoveljeni soittaa kitaraa. (برای گەورەم گیتار دەژەنێت.) |
| pikkusisko | خوشکی بچووک | Pikkusiskoni opiskelee lukiossa. (خوشکە بچووکەکەم لە ئامادەیی دەخوێنێت.) |
| kaksoset | دووانە | He ovat kaksoset. (ئەوان دووانەن.) |
| lapsenlapsi | نەوە | Isoäidillä on viisi lapsenlasta. (داپیرە پێنج نەوەی هەیە.) |
| serkku | ئامۆزا / پورزا / خاڵۆزا | Serkkuni asuu Oulussa. (ئامۆزاکەم لە ئۆلو دەژیت.) |
| lemmikki | ئاژەڵی ماڵی | Kissa on meidän perheen lemmikki. (پشیلەکە ئاژەڵی ماڵیی خێزانەکەمانە.) |
خێزان لە ژیانی ڕۆژانەی فینلاندیدا
لە کۆمەڵگەی فینلاندیدا، خێزانەکان زیاتر بەرەو ئەوە دەچن کە تا ڕادەیەک بچووک بن، و هەبوونی یەک یان دوو منداڵ باوترین حاڵەتە. هاوسەنگیی نێوان کار و ژیان بە توندی لەلایەن یاساوە پارێزراوە، ئەمەش واتە زۆرێک لە دایکان و باوکان دەوروبەری کاتژمێر ١٦:٠٠ لە کار تەواو دەبن بۆ ئەوەی منداڵەکانیان لە باخچەی ساوایان (päiväkoti) یان قوتابخانە وەربگرنەوە.
مۆڵەتی دایکایەتی و باوکایەتیش زۆر باوە. زۆرجار باوکانی فینلاندی دەبینیت کە عەرەبانەی منداڵ (lastenvaunut) بەناو پارکە بەفراوییەکاندا دەپاڵێن یان لە کاتی ڕۆژی کارکردندا لە کافێکاندا دانیشتوون.
کاتی سەردانیکردنی ماڵێکی فینلاندی، ڕەنگە تێبینی ئەوە بکەیت کە وەک ئەندامێکی تەواوی خێزانەکە مامەڵە لەگەڵ ئاژەڵە ماڵییەکاندا دەکرێت. ئەگەر دەتەوێت هاوڕێ موودارەکانت لە کاتی وەسفکردنی ماڵەکەتدا بەشدار بکەیت، دەتوانیت بڵێیت Meillä on koira (سەگێکمان هەیە) یان Meillä on kissa (پشیلەیەکمان هەیە).
فینلاندییەکان بایەخ بە خاکەڕایی و لەسەرخۆیی دەدەن، بۆیە خەڵک بە دەگمەن شانازی بە ئەندامانی خێزانەکەیانەوە دەکەن. ڕستەیەکی گەرم و ڕاستگۆیانەی وەک Meillä on mukava arki (ژیانێکی ڕۆژانەی خۆشمان هەیە) تەواو لەگەڵ شێوازی گفتوگۆی فینلاندیدا دەگونجێت.
ڕاهێنانی خێرا
بەم سێ ڕاهێنانە خێرایە تاقی بکەرەوە بزانە چیت فێر بوویت.
١. وەریگێڕە بۆ زمانی فینلاندی: "من یەک برا و یەک خوشکم هەیە." ٢. وشە دروستەکە هەڵبژێرە: برای دایکت دەبێتە (setä / eno)ی تۆ. ٣. بۆشاییەکە پڕبکەرەوە: "Minulla on kaksi ______ (lapsi)."
وەڵامەکان
١. Minulla on yksi veli ja yksi sisko. ٢. eno (لەبیرهەبێت: setä برای باوکتە، eno برای دایکتە.) ٣. lasta (لە دوای ژمارەکانی گەورەتر لە یەک، شێوازی تاک بەکاردێت لە دۆخی پارتیتیڤدا: kaksi lasta.)
ئەمە لەگەڵ کیێلۆ (Kielo)دا ڕاهێنان پێ بکە
دەتوانیت لە ڕێگەی گفتوگۆیەکی خۆشی Kieloـوە ڕاهێنان لەسەر ناساندنی ئەندامانی خێزانەکەت بکەیت و لە پلانی ڕۆژانەتدا پێداچوونەوە بە وشەکانی وەک isosisko و vanhemmat بکەیت. ڕاهێنانی بەردەوام وا دەکات ئەم وشە ڕۆژانەییانە بە تەواوی ئاسایی و سروشتی دەربکەون. هەوڵ بدە ئەمە هاوبەش بکەیت: Minun perheeseeni kuuluu kolme ihmistä ja koira (خێزانەکەم لە سێ کەس و سەگێک پێکدێت).
لەگەڵ Kielo ڕاهێنان لەسەر فینلەندیی ئەم بابەتە بکە
گفتوگۆی زیرەکی دەستکرد، وتاری کورت بە ئاستی خۆت و ڕاهێنان لەسەر بنەمای هەڵەکانی خۆت.
Kielo دابگرە