Vanha Porvoo: شارۆچکە تەختەییە کۆنەکەی فینلاند بپشکنە

تەنها یەک کاتژمێر بەرەو ڕۆژهەڵاتی Helsinki یەکێک لە کۆنترین و دڵڕفێنترین شارۆچکەکانی فینلاند هەڵکەوتووە: Porvoo. پیاسەکردن بەناو Vanha Porvoo (پۆڕڤۆی کۆن) وەک ئەوە وایە بچیتە ناو کتێبێکی چیرۆکی ئارامبەخشەوە. خانووە تەختەییە ڕەنگاوڕەنگەکان، کۆڵانە بەردینە تەسکەکان، و دوکانە بچووکەکانی دەستڕەنگینی دەیکەنە یەکێک لە خۆشەویستترین شوێنەکان بۆ گەشتی یەک ڕۆژە لە وڵاتەکەدا. چ لە زەردەی زێڕینی پاییزدا سەردانی بکەیت یان لەژێر بەفری نەرم و سپیدا، Porvoo ڕوویەکی گەرموگوڕ و مێژوویی فینلاندت پیشان دەدات کە پێویستە هەموو فێرخوازێکی زمان ئەزموونی بکات.

خانووە سوورەکانی کەنار دەریا و کۆڵانە بەردینەکان

Porvoo لە ساڵی ١٣٤٦دا مافی شارۆچکەبوونی بەدەستهێنا، بەمەش دەبێتە دووەم کۆنترین شارۆچکەی فینلاند لە دوای Turku. دیمەنە سەرنجڕاکێش و ناسراوەکەی شارۆچکەکە بریتییە لە ranta-aitat (خانووەکانی کەناراو یان کۆگاکانی کەنار ڕووبار) کە بە ڕەنگی سووری ئۆکرای تۆخ بۆیە کراون لە کەناری ڕووباری Porvoonjoki. لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٧٠٠دا، دانیشتووانی ناوچەکە ئەم کۆگا تەختەییانەیان بە ڕەنگی سوور بۆیە کرد بۆ ڕێزلێنان لە شا Gustav IIIی سوید لە کاتی سەردانەکەیدا. لە ڕووی مێژووییەوە، بازرگانەکان بەهارات، قاوە، تووتن و شەرابیان لێرەدا کۆدەکردەوە پێش ئەوەی بە کەشتی بەرەو شوێنی تر بیانگوێزنەوە.

ئەمڕۆ، پیاسەکردن بەناو شارۆچکەکەدا هەمووی بریتییە لە هێوربوونەوە و چێژوەرگرتن لە کات. شەقامی سەرەکی لە گەڕەکە مێژووییەکەدا، Jokikatu (شەقامی ڕووبار)، بە بەردی کۆن ڕاخراوە کە پێیان دەوترێت mukukivet (بەردی کۆڵان / بەردی چەو). کاتێک بەرەو سەرەوە پیاسە دەکەیت، ماڵە تەختەییە ڕەنگاوڕەنگەکان، حەوشە بێدەنگەکان، و دوکانە بچووکە دڵڕفێنەکان دەبینیت کە دەستکردی ناوخۆیی، گۆرەویی خوری، و suomalainen lasi (دیزاینی شووشەی فینلاندی) دەفرۆشن. تەنانەت تووشی kirppisێکی ناوخۆییش (بازاڕی کەلوپەلی کۆن) دەبیت کە کۆکەرەوەکانی کەلوپەل بەدوای گەنجینە دێرینەکاندا دەگەڕێن.

لە بەرزترین خاڵی شارۆچکە کۆنەکەدا Porvoon tuomiokirkko (کەنیسەی گەورەی Porvoo) وەستاوە. ئەم کەنیسەیە لە سەدەی پازدەهەمدا لە بەرد و تەختە دروستکراوە، و ڕۆڵێکی گرنگی لە مێژووی فینلانددا گێڕاوە. لە ساڵی ١٨٠٩دا، تزار Alexander Iی ڕووسیا پەڕلەمانی Porvooی لێرەدا کردەوە، بەمەش پێگەی سەربەخۆیی فینلاندی وەک میرنشینێکی گەورە پەسەند کرد.

شیرینترین نەریت: کێکی ڕوونێبێرگ

Porvoo هەروەها بە کەلەپووری کولتووری و خواردنەکانیشی بەناوبانگە. شاعیری نیشتمانیی فینلاند، Johan Ludvig Runeberg، بۆ چەندین دەیە لە Porvoo ژیاوە. ماڵەکەی ئێستا مۆزەخانەیەکە کە ڕێک وەک سەدەی نۆزدەهەم ماوەتەوە، تەنانەت تا دەگاتە گوڵ و ڕووەکە سروشتییەکانی ناو ماڵەکەش.

Runeberg حەزی لە شیرینی بوو لەگەڵ قاوەی بەیانیانیدا، و هاوسەرەکەی Fredrika شیرینییەکی دروستکرد کە فینلاندییەکان تا ئێستاش لە سەرتاسەری وڵاتدا دەیخۆن: runebergintorttu (کێکی ڕوونێبێرگ). ئەم شیرینییە شێوە لوولەییە بە بادەمی هاڕاو و هێل تامدار دەکرێت، بە شیلەی ڕوم یان عەرەق تەڕ دەکرێت، و ئەڵقەیەک لە کرێمی سپی بە دەوری کەمێک مورەبای شیلکدا لەسەری دادەنرێت. لە کاتێکدا زۆربەی فینلاندییەکان ئەم شیرینییە تەنها لە سەرەتای مانگی شوباتدا و لە دەوروبەری ڕۆژی Runebergدا دەخۆن، نانەواخانە و کافێکانی Porvoo بە درێژایی ساڵ runebergintorttuی تازە پێشکەش دەکەن. دانیشتن لە کافێیەکی تەختەیی بچووکدا لەگەڵ قاوەیەکی گەرم و شیرینییەکدا خۆشترین نەریتی Porvooیە.

Porvoo هەروەها شوێنی کارگەی بەناوبانگی چکلێتی Brunbergە، کە کۆنترین کۆمپانیای شیرینییە لە فینلاند و لە ساڵی ١٨٧١دا دامەزراوە. سەردانیکردنی دوکانە بچووکەکەی Brunberg لە Vanha Porvoo بۆ تامکردنی suklaasuukot (ماچی چکلێت) و ڕەشکە (سوس)ی نەرم، بۆ سەردانکەران نزیکەی وەک ئەرکێکی حەتمی لێهاتووە.

گۆشەی زمان

کاتێک گەشت دەکەیت بۆ Porvoo یان هەر شارۆچکەیەکی مێژوویی تری فینلاند، ئەم دەستەواژە سادانە یارمەتیت دەدەن بە ئاسانی لە دوکان، کافێ و شەقامەکاندا کارەکانت ڕاپەڕێنیت:

Missä Vanha Porvoo on? — پۆڕڤۆی کۆن لەکوێیە؟
Haluaisin yhden kahvin ja runebergintortun, kiitos. — یەک قاوە و کێکێکی ڕوونێبێرگم دەوێت، بێزەحمەت.
Onko tämä vanha puutalo? — ئایا ئەمە خانوویەکی تەختەیی کۆنە؟
Saako täällä ottaa valokuvia? — ئایا لێرەدا دەکرێت وێنە بگیرێت؟
Menen bussilla Porvooseen. — بە پاس دەچم بۆ Porvoo.

لێرەدا حەوت وشەی بەسوود هەن بۆ گەڕان بە شوێنە مێژووییەکانی فینلانددا:

فینلاندی	کوردی	نموونە
vanhakaupunki	شارۆچکەی کۆن (بەشی کۆنی شار)	Vanha Porvoo on kaunis vanhakaupunki. (پۆرڤۆی کۆن شارۆچکەیەکی کۆنی جوانە.)
puutalo	خانووی دارین	Katu on täynnä vanhoja puutaloja. (شەقامەکە پڕە لە خانووی دارینی کۆن.)
tuomiokirkko	کاتێدراڵ (کڵێسای گەورە)	Tuomiokirkko seisoo mäellä. (کاتێدراڵەکە لەسەر گردێک هەڵکەوتووە.)
kahvila	کافێ	Mennään pieneen kahvilaan. (با بچین بۆ کافێیەکی بچووک.)
leipomo	نانەواخانە / شیرنەمەنی	Tämä leipomo tekee hyvää leipää. (ئەم نانەواخانەیە نانی باش دروست دەکات.)
silta	پرد	Kävelemme joen yli vanhalle sillalle. (بەسەر ڕووبارەکەدا بەرەو پردە کۆنەکە پیاسە دەکەین.)
matkamuisto	دیاریی یادگاری (سوڤینیر)	Ostan kivan matkamuiston. (دیارییەکی یادگاریی جوان دەکڕم.)

ئایا دەیزانی؟

سەرەڕای ئەوەی پۆرڤۆی کۆن بەدرێژایی سەدەکان لە چەندین ئاگرکەوتنەوەی گەورە ڕزگاری بوو، بەڵام لە سەدەی نۆزدەهەمدا خەریک بوو بە تەواوی بڕووخێنرێت! نەخشەداڕێژەرانی شار دەیانویست شەقامە دارینە پێچاوپێچەکان بە سیستەمێکی مۆدێرن و هێڵی ڕاست بگۆڕنەوە. بەختەوەرانە، دانیشتووانی ناوچەکە و تەلارسازەکان ناڕەزایەتییان دەربڕی، و بەوەش بەناوبانگترین گەڕەکی دارینی فینلاندیان بۆ نەوەکانی داهاتوو پاراست.

ئەمە لەگەڵ Kielo ڕاهێنان پێ بکە

دەتوانیت هەر ئێستا لە گفتوگۆیەکی دۆستانەی چاتی Kielo ئەم دەستەواژە گەشتیارییانە ڕاهێنان پێ بکەیت و لە هەر کاتێکدا لە پلانی خوێندنی ڕۆژانەتدا پێداچوونەوەیان بۆ بکەیت. هەوڵ بدە گفتوگۆیەک دروست بکەیت کە تێیدا لە کافێیەکی مێژوویی فینلاندیدا قاوە داوا بکەیت یان بەدرێژایی شەقامە بەردڕێژکراوەکان پرسیاری ناونیشان بکەیت. ڕاهێنانەکەت بەم ڕستە گەشتیارییە دڵڕفێنە دەست پێ بکە: Vanha Porvoo on kaunis vanhakaupunki.