Maanantaina: چۆنیەتیی بەکارهێنانی ڕۆژەکانی هەفتە لە زمانی فینلاندیدا

پلاندانان لە فینلاند لە ڕۆژژمێرەوە دەست پێدەکات. کاتگرتن لە لای پزیشکی ددان، بانگهێشتکردنی هاوکارێک بۆ قاوە، و سەیرکردنی کاتەکانی کارکردن لەسەر دەرگای دوکانەکان هەموویان بەستراونەتەوە بە ناوبردنی ڕۆژەکانەوە. زمانی ئینگلیزی پشت بە ئامرازە بچووکەکانی بەستن دەبەستێت وەک "on Monday" یان "every Tuesday"، بەڵام زمانی فینلەندی ئەمە بە شێوازێکی جیاواز چارەسەر دەکات. کاتێک لە نەخشە سادەکان تێدەگەیت، قسەکردن دەربارەی خشتەی کاتەکانت زۆر خێرا و سروشتی دەبێت.

حەوت ڕۆژەکە و پاشگری سیحراوی -na / -nä

لە زمانی فینلەندیدا، ڕۆژەکانی هەفتە بە پیتی بچووک دەست پێدەکەن، ڕێک وەک ناوە ئاسایییەکان. سەرنج بدە چۆن شەش لەو حەوت ڕۆژە بە -tai کۆتایییان دێت؛ تەنها keskiviikko جیاوازە:

• maanantai (دووشەممە)
• tiistai (سێشەممە)
• keskiviikko (چوارشەممە – بە واتای وشەیی "ناوەڕاستی هەفتە")
• torstai (پێنجشەممە)
• perjantai (هەینی)
• lauantai (شەممە)
• sunnuntai (یەکشەممە)

کاتێک دەتەوێت بڵێیت شتێک لە ڕۆژێکی دیاریکراودا ڕوودەدات، پێویستت بە هیچ ئامرازێکی بەستن نابێت. لە بیرت بێت، فینلەندی لە جیاتی ئامرازەکان حەزی لە حاڵەتەکانی ناوە، هەروەک چۆن لە بابەتی ڕێنوێنیی ناوەکانی فینلەندی: پشیلەیەک، پشیلەکە (هیچ ئامرازێکی ناساندن نییە!) لەوانەیە بیرت مابێت. لێرەدا، پاشگری -na یان -nä (حاڵەتی ئیڤ/essive) ڕاستەوخۆ دەخەیتە سەر ناوی ڕۆژەکە:

• Maanantaina nukun pitkään. (دووشەممە، تا درەنگ دەخەوم.)
• Nähdään tiistaina! (سێشەممە دەتبینمەوە!)
• Keskiviikkona minulla on kurssi. (چوارشەممە، خولێکم هەیە.)
• Menemme saunaan lauantaina. (شەممە دەچینە ساونا.)

سەرنجی هاوئاهەنگیی دەنگدێرەکان بدە لە کرداردا: وشەیەک کە دەنگدێری پێشەوەی تێدایە وەک pyhä (ڕۆژی پیرۆز/پشوو) پاشگری -nä وەردەگرێت، وەک لە pyhänä. هەر حەوت ڕۆژەکەی هەفتە دەنگدێری دواوەیان تێدایە (a یان o)، بۆیە هەموویان -na وەردەگرن.

یەک جار یان هەموو هەفتەیەک؟ -na بەرامبەر -isin

یەکێک لە هەڵە باوەکانی فێرخوازان بریتییە لە تێکەڵکردنی ڕووداوێکی یەکجارەکی لەگەڵ نەریتێکی بەردەوام.

کاتێک چالاکییەک تەنها یەک جار لە ڕۆژێکی داهاتوو یان ڕابردوودا ڕوودەدات، پاشگری -na بەکاربهێنە:

• Tulen perjantaina. (ڕۆژی هەینی دێم.)

کاتێک شتێک هەموو هەفتەیەک وەک خوویەک ڕوودەدات، بیگۆڕە بۆ پاشگری -sin (دەبێتە keskiviikkoisin بۆ ڕۆژی چوارشەممە، چونکە وشەکە بە -o کۆتایی دێت). ئەم پاشگرە بچووکە ڕۆژەکە دەگۆڕێت بۆ وشەیەکی کاتیی خووپێگیراو، کە ڕێک وەک ئەو دەربڕینە کاتییانە کاردەکات کە لە ڕێنوێنییەکەماندا دەیاندۆزیتەوە دەربارەی دروستکردنی ڕستەی ڕوونتر: ڕێنوێنییەک بۆ ئاوەڵکردەکانی فینلەندی:

• Maanantaisin uin. (دووشەمان / هەموو دووشەممەیەک، مەلە دەکەم.)
• Käyn salilla torstaisin. (پێنجشەمان دەچمە هۆڵی وەرزش.)
• Sunnuntaisin kauppa aukeaa myöhemmin. (یەکشەمان دوکانەکە درەنگتر دەکرێتەوە.)

فێڵێکی باش بۆ لەبەرکردن: دەنگی -s- لە ناو -sin لە دەنگی "s"ی کۆی ئینگلیزی دەچێت لە "Mondays".

جێگیربوون لە کاتدا: Eilen، Tänään، و Viikot

ڕۆژەکانی هەفتە باشترین واتا دەبەخشن کاتێک بە دەوری کاتی ئێستادا دیاری دەکرێن. ئەمانە وشە سەرەکییەکانن بۆ گەشتکردن بەناو هەفتەکەدا:

• toissapäivänä (پێرێ)
• eilen (دوێنێ)
• tänään (ئەمڕۆ)
• huomenna (سبەی)
• ylihuomenna (دووسبەی)

دەتوانیت ئەمانە لەگەڵ بەشەکانی ڕۆژدا تێکەڵ بکەیت، وەک tänä aamuna (ئەم بەیانییە) یان huomenna illalla (سبەی ئێوارە).

کاتێک دەتەوێت سەرنج بخەیتە سەر تەواوی هەفتەکە، پاشگری -lla / -llä (حاڵەتی ئادێسیڤ/adessive) لەگەڵ وشەی viikko (هەفتە) بەکاربهێنە؛ وشەی joka viikko (هەموو هەفتەیەک) هیچ پاشگرێکی حاڵەت وەرناگرێت:

• tällä viikolla (ئەم هەفتەیە)
• ensi viikolla (هەفتەی داهاتوو)
• viime viikolla (هەفتەی ڕابردوو)
• joka viikko (هەموو هەفتەیەک)

بۆ نموونە: Ensi viikolla minulla on loma. (هەفتەی داهاتوو پشووم هەیە.)

وشە و دەستەواژەی بەسوود بۆ ڕۆژژمێرەکەت

خشتەی کات لە ژیانی ڕاستەقینەی فینلەندا

لە فینلەندا، هەفتەی ڕۆژژمێر هەمیشە لە دووشەممەوە (maanantai) دەست پێدەکات، نەک لە یەکشەممەوە. ئەگەر ڕۆژژمێرێکی دیواریی فینلەندی بکڕیت یان سەیری ڕێکخستنەکانی مۆبایلەکەت بکەیت، دەبینیت دووشەممە بە تەواوی لە ستوونی یەکەمدایە.

هەروەها فینلەندییەکان زۆر حەزیان لە بەکارهێنانی ژمارەی هەفتەکانە (viikkonumerot). لەبری ئەوەی بڵێن "هەفتەی دووەمی مانگی نۆڤەمبەر"، هاوکارەکان، قوتابخانەکان، و پزیشکەکان زۆرجار دەڵێن viikolla 46 (لە هەفتەی ٤٦دا). ئەگەر ئاگادارییەک ببینیت سەبارەت بە چاککردنەوەی پاییزە یان داخرانی مەلەوانگەکان، زۆر ئەگەری هەیە ئەمە ببینی: suljettu viikolla 42 (لە هەفتەی ٤٢دا داخراوە). خوێندنەوەی ئەم ئاگادارییە ڕۆژژمێرییانە زۆر ئاسانتر دەبێت کاتێک لەم شێوازانە تێبگەیت، ئەمەش کارامەیییەکە کە دەتوانیت لە ڕێگەی Mitä täällä lukee? Deciphering Finnish Public Notices پەرەی پێبدەیت.

یەکێکی تر لە خاڵە کولتوورییە گرنگەکان، کاتناسی و دەقیقبوونە لە کاتدا. ئەگەر هاوڕێیەکی فینلەندی ڕێکبکەوێت کە لە torstaina kello kuusi (ڕۆژی پێنجشەممە کاتژمێر شەش) یەکتر ببینن، گەیشتن لە کاتژمێر ١٨:٠٠ی تەواودا وەک ڕەفتارێکی بەڕێزانە و پڕ لە ڕێز سەیر دەکرێت.

ڕاهێنانی خێرا

بەپێی ڕستە کوردییەکە، وشە یان پاشگری نادیار پڕبکەرەوە:

1. "ڕۆژی شەممە دەتبینمەوە!" ← Nähdään lauantai_____!
2. "هەموو ڕۆژانی شەممەیەک ماڵ پاک دەکەمەوە." ← Siivoan lauantai_____.
3. "هەفتەی داهاتوو گەشت دەکەین." ← Matkustamme _____ viikolla.

وەڵامەکان:

1. lauantaina (پاشگری -na زیاد بکە بۆ تەنها یەک ڕۆژی دیاریکراو.)
2. lauantaisin (پاشگری -sin زیاد بکە بۆ کارێک کە بە شێوەیەکی ڕۆتینی هەموو ڕۆژانی شەممەیەک دەکرێت.)
3. ensi (ensi viikolla واتە "هەفتەی داهاتوو".)

ئەمە لەگەڵ Kielo مەشق پێبکە

لە کاتی گفتوگۆیەکی دۆستانەدا لە Kielo، تاقی بکەرەوە باسی خشتەی هەفتانەی خۆت بکەیت. دەتوانیت ڕۆژەکان و ئاوەڵکارەکانی کات راستەوخۆ بخەیتە ناو پێداچوونەوەی ڕۆژانەتەوە تاوەکو پاشگرەکان بە تەواوی لە مێشکتدا جێگیر ببن و بە ئاسانی بەکاریان بهێنیت. Nähdään ensi viikolla!