Wakhtiga Finnishku sheeko ayuu leeyahay: Ka gudub Kello on...

Sheegidda wakhtigu waa xirfad aasaasi ah, laakiin Finnishka, waa wax ka badan inaad tirooyin akhrido. Waa safar loo galo wadnaha naxwaha iyo dhaqanka Finland. Casharkani wuxuu kaa gudbin doonaa “Kello on...” (Saacaddu waa...) ee aasaasiga ah si aad u baadho weedho wax ku ool ah oo maalinle ah oo kaa caawin doona inaad wakhtiga u sheegto sidii qof Finn ah oo dhab ah. Isu diyaari inaad furfurto sheekooyinka uu wakhtiga Finnishku sheego!

Sheegidda wakhtiga: Aasaaska

Waxay u badan tahay inaad horey ula kulantay “Kello on...”. Tani waa aasaaska. “Kello on yksi” macnaheedu waa “Waa saacaddu kow.” Waa fudud tahay! Laakiin ka waran nus ka dib, rubuc la’, ama xitaa “ku dhawaad labada?” Halkaas ayay arrimuhu ka xiiso badanayaan. Waxaan baadhi doonnaa kiiska qaybeed (partitive) iyo erayada sida yli (ka dib/dheer) iyo vaille (la’) si aan wakhtiga si sax ah u sheegno. U qaado sidan: wakhtiga Finnishku waa sida halxiraale, waxaanan isku keenaynaa dhammaan qaybihiisa.

[IMAGE:Sawir muujinaya weji saacadeed oo ay dul saaran yihiin weedho wakhti oo Finnish ah, sida “puoli kaksi,” “varttia yli,” iyo “varttia vaille.”]

Ka gudub saacadda: Daqiiqadaha iyo wax ka badan

Finnishku wuxuu isticmaalaa isku-dar tirooyin iyo erayo xiriiriye ah si uu u muujiyo daqiiqadaha. Halkan ayuu kiiska qaybeed (partitive) soo galaa. Daqiiqadaha yli (ka dib) saacadda, waxaad isticmaalaysaa kiiska qaybeed. Daqiiqadaha vaille (la’) saacadda, sidoo kale waxaad isticmaalaysaa kiiska qaybeed.

• Daqiiqado saacadda ka dib: Yli + [daqiiqad(o) kiiska qaybeed ah] + tuntia (saacadda oo kiiska qaybeed ah haddii loo baahdo)
  • Kello on viisi yli yhden - Waa kowdii iyo shan daqiiqo.
  • Kello on kaksikymmentä yli kaksi - Waa labadii iyo labaatan daqiiqo.
• Daqiiqado ka hor saacadda: Vaille + [daqiiqad(o) kiiska qaybeed ah] + tuntia (saacadda oo kiiska qaybeed ah haddii loo baahdo)
  • Kello on kymmenen vaille kolme - Waa saddexdii oo toban daqiiqo la’.
  • Kello on varttia vaille neljä - Waa afartii oo rubuc la’.
• Nus ka dib: Tani wax yar way ka duwan tahay. Halkii ay odhan lahaayeen “soddon daqiiqo ka dib,” dadka Finland waxay ku muujiyaan puoli (nus) saacadda xigta.
  • Kello on puoli kaksi - Waa kowdii iyo badh (macnaha erayga, “nus labo”).

Weedho waxtar leh / Hyödyllisiä ilmauksia

• Kello on paljon? — Saacaddu waa immisa?
• Kello on yhdeksän. — Waa saacaddu sagaal.
• Kello on varttia yli viisi. — Waa shantii iyo rubuc.
• Kello on puoli yksitoista. — Waa tobankii iyo badh.
• Kello on viisi vaille kuusi. — Waa lixdii oo shan daqiiqo la’.
• Olen myöhässä. - Waan daahay.
• Olen ajoissa. - Waqtigii ayaan joogaa.

Erayo / Sanasto

🇫🇮 Macluumaad dhaqameed / Kulttuuritausta

Dadka Finland waxaa lagu yaqaan ilaalinta wakhtiga. Inaad wakhtiga ku timaaddo waa calaamad ixtiraam. Haddii aad ku heshiiso inaad qof la kulanto wakhti go’an, waa muhiim inaad halkaas joogto. Sidoo kale waa wanaagsan tahay inaad ogaato in dadka Finland ay inta badan isticmaalaan saacadda 24-ka saacadood, gaar ahaan xaaladaha rasmiga ah sida jadwalka tareennada ama ballamaha. Sidaas darteed, 14:00 waa 2 galabnimo. Sidoo kale, fikradda “wakhtiga Finland” mararka qaarkood waxay tilmaamaysaa inaad xoogaa ka hor timaaddo. Waxaa fiican inaad dhowr daqiiqo ka hor timaaddo intii aad ka daahi lahayd! Weedha “Suomalainen aika” waxaa loo isticmaali karaa si kaftan ah si loogu sharxo dabeecaddan.

Garashada sida wakhtiga si sax ah loo sheego waxay kaa caawinaysaa inaad nolosha maalinlaha ah si fiican u marto oo aad ixtiraam u muujiso caadooyinka Finland.

Layli degdeg ah / Harjoitus

1. Sidee baad Finnish ugu odhan lahayd “Waa siddeeddii oo rubuc la’”?
2. Maxay ka dhigan tahay “Kello on puoli viisi”?
3. Saaxiibkaa ayaa yidhi “Olen myöhässä!” Maxay ka dhigan tahay, sidee baadse ugu jawaabi lahayd?

Gunaanad

Hadda waxaad xirfadahaaga sheegidda wakhtiga Finnishka u qaaday heer kale, adigoo bartay wax ka badan “Kello on...”. Xusuusnow inaad ku tababarto isticmaalka weedhahan sheekooyin dhab ah. Ha ka baqin inaad dadka Finland weydiiso saacadda – way qiimeyn doonaan dadaalkaaga aad ku baranayso luqaddooda iyo dhaqankooda! Si aad wax dheeraad ah u barato, ka fikir inaad baadho mawduucyo naxwe oo heer sare ah ama aad dhageysato podcast-yo Finnish ah si aad u horumariso fahamkaaga. Hyvää jatkoa! (Nasiib wanaagsan oo sii wad!)

Tixraacyo

• YLE Uutiset (Wararka Shirkadda Warbaahinta Finland)
• Visit Finland
• Uusi Kielemme (ilo luqadda Finnishka ah)