Vakna و Gå upp: باسی بەیانییەکەت بکە بە زمانی سویدی

ڕۆتینە ڕۆژانەکان کۆڵەکەی گفتوگۆی ڕۆژانەن. کاتێک هاوکارێکی سویدیت دەپرسێت Vad brukar du göra på morgonen? (بەیانیان بەگشتی چی دەکەیت؟) یان کاتێک بە سادەیی دەتەوێت لە ئاڵوگۆڕێکی زمانەوانیدا باسی ڕۆژەکەت بکەیت، پێویستت بە وشەی گونجاو دەبێت بۆ ئەو کاتژمێرە کەمخەواڵووانەی سەرەتای ڕۆژ. زمانی سویدی چەند تایبەتمەندییەکی سەرنجڕاکێشی هەیە لە خووەکانی بەیانیاندا، لە کردارە لێکەوتەکانەوە (reflexive verbs) بگرە تا ساندویچی کراوە. لێرەدا فێر دەبیت چۆن هەنگاو بە هەنگاو بە سویدییەکی سروشتی و دروست باسی بەیانییەکەت بکەیت.

Vakna or gå upp? The first moments of the day

ڕێک هاوشێوەی ئینگلیزی، زمانی سویدی جیاوازییەکی ڕوون دەکات لەنێوان چاوکردنەوە و بەکردار بەجێهێشتنی جێگاکەت:

att vakna (لە خەو هەستان / چاوکردنەوە) باسی ئەو ساتە دەکات کە خەوەکەت کۆتایی دێت.
att gå upp یان att stiga upp (لەسەر جێگە هەستان / دابەزینە سەر زەوی) باسی ئەو ساتە دەکات کە قاچت دەخەیتە سەر زەوی.

گوێ لەوە بگرە چۆن پێکەوە بەکاردەهێنرێن:

Väckarklockan ringer klockan sju. (کاتژمێری زەنگدارەکە کاتژمێر حەوت لێدەدات.)
Jag vaknar direkt, men jag går inte upp förrän sju och tjugo. (دەستبەجێ خەبەرم دەبێتەوە، بەڵام هەتا حەوت و بیست لەسەر جێگە هەڵناستم.)

هەڵەیەکی باوی فێرخوازان ئەوەیە کە دەڵێن vakna upp کاتێک مەبەستیان لەسەر جێگە هەستانە. لە زمانی سویدیدا، تەنیا بڵێ jag går upp (لەسەر جێگە هەڵدەستم).

Getting ready: Reflexive verbs and the definite form

هەر کە لەسەر جێگاکەت هەستایت، ڕۆتینی خۆڕێکخستن و پاکوخاوێنیت دەست پێدەکات. لێرەدایە کە زمانی سویدی دوو ڕێسای گرنگی ڕێزمانی پێشان دەدات: کردارە لێکەوتەکان (reflexive verbs) و ناوی ئەندامەکانی لەش بە شێوازی ناسراو (definite form).

یەکەم، زمانی سویدی جێناوی لێکەوتە بەکاردەهێنێت کاتێک کرداری بکەرەکە دەگەڕێتەوە سەر خۆی:

att klä på sig (جل لەبەرکردن)
att skynda sig (پەلەکردن)
att raka sig (ڕیش تاشین)

لەبیرت بێت جێناوەکە لەگەڵ کەسەکەدا بگونجێنیت:

Jag klär på mig. (من جل لەبەر دەکەم.)
Du klär på dig. (تۆ جل لەبەر دەکەیت.)
Hon klär på sig. (ئەو [مێ] جل لەبەر دەکات.)
Vi klär på oss. (ئێمە جل لەبەر دەکەین.)

دووەم، کاتێک سویدییەکان باسی شوشتن یان فڵچەلێدانی ئەندامەکانی لەش دەکەن، بە دەگمەن وشەی خاوەندارێتی وەک "هی من" یان "هی تۆ" بەکاردەهێنن. لەبری ئەوە، شێوازی ناسراوی ناوەکە بەکاردەهێنن:

Jag borstar tänderna. (من ددانم دەشۆم؛ لە ڕووی وشەییەوە: "من ددانەکان دەشۆم.")
Han tvättar ansiktet. (ئەو دەموچاوی دەشوات؛ لە ڕووی وشەییەوە: "ئەو دەموچاوەکە دەشوات.")
Jag kammar håret. (من قژم دادەهێنم؛ لە ڕووی وشەییەوە: "من قژەکە دادەهێنم.")

وتنی jag borstar mina tänder لە زمانی سویدیدا ناڕێک و ناسروشتی دەبیسترێت، چونکە مەگەر ددانی کێی تر دەشۆیت؟! هەر پابەندی tänderna (ددانەکان) و ansiktet (دەموچاوەکە) بە.

Fuel, time words, and leaving the house

ئێستاش کاتی خۆشترین بەشی بەیانییە: نانی بەیانی.

att äta frukost (نانی بەیانی خواردن)
att brygga kaffe (قاوە لێنان / قاوە ئامادەکردن)
att dricka te (چای خواردنەوە)

بۆ ئەوەی بە پاراوی باسی ڕۆتینەکەت بکەیت، ڕستەکانت بە وشەکانی پەڕینەوەی کاتی ببەستەوە: först (سەرەتا)، sedan یان sen (پاشان / دوای ئەوە)، و till slut (لە کۆتاییدا).

ڕێسای بەناوبانگی V2ی زمانی سویدیت لەبیر بێت: کاتێک ڕستەیەک بە وشەیەکی کات دەست پێدەکەیت، دەبێت کردارەکە لە پلەی دووەمدا بمێنێتەوە! بکەرەکەش ڕاستەوخۆ دوای کردارەکە دێت:

Först dricker jag kaffe. (سەرەتا قاوە دەخۆمەوە.) — کردار لە پلەی دووەمدایە!
Sedan äter jag en macka. (پاشان ساندویچێک دەخۆم.) — کردار لە پلەی دووەمدایە!
Därefter går jag hemifrån. (دوای ئەوە لە ماڵ دەردەچم.)

کاتێک کاتی ئەوە هات بەرەو سەر کار یان خوێندن بەڕێ بکەویت، دەتوانیت بڵێیت:

Jag går hemifrån klockan åtta. (من کاتژمێر هەشت لە ماڵ دەردەچم.)
Jag tar bussen till jobbet. (بۆ سەر کار پاس دەگرم.)
Jag cyklar till skolan. (بە پاسکیل دەچم بۆ قوتابخانە.)

Useful Morning Routine Words

لێرەدا هەشت وشە و دەستەواژەی گرنگ دەخەینە ڕوو بۆ باسکردنی بەیانییەکەت:

Swedish	کوردی	Example
att gå upp	لە خەو هەستان	Jag går upp klockan sex. (من سەعات شەش لە خەو هەڵدەستم.)
att duscha	خۆشۆردن (دوش گرتن)	Hon duschar varje morgon. (ئەو هەموو بەیانییەک خۆی دەشوات.)
att klä på sig	جل لەبەرکردن	Jag klär på mig snabbt. (من بە خێرایی جلەکانم لەبەر دەکەم.)
att borsta tänderna	ددان شۆردن	Kom ihåg att borsta tänderna! (بیرت نەچێت ددانەکانت بشۆیت!)
att äta frukost	نانی بەیانی خواردن	Vi äter frukost tillsammans. (ئێمە پێکەوە نانی بەیانی دەخۆین.)
en macka	ساندویچ	Jag tar en macka med ost. (ساندویچێکی پەنیر دەخۆم.)
att gå hemifrån	لە ماڵ دەرچوون	När går du hemifrån? (کەی لە ماڵ دەردەچیت؟)
att skynda sig	پەلەکردن	Jag måste skynda mig till bussen. (دەبێت پەلە بکەم بۆ پاسەکە.)

ڕۆتینی بەیانیان لە ژیانی ڕاستەقینەی سویددا

بەیانیان لە سوید زۆرجار زوو دەست پێدەکات. زۆرێک لە فەرمانگە و قوتابخانەکان دەوروبەری کاتژمێر ٠٨:٠٠ دەست پێدەکەن، ئەمەش بەو مانایەیە کە لە مانگە تاریکەکانی زستاندا، هاتووچۆکاران پێش گزنگی بەیان دەکەونە ڕێ. سەرەڕای سەرماکە، vintercykling (پاسکیلسواریی زستانە) باوە؛ شارەوانییەکانی سوید زوو ڕێڕەوەکانی پاسکیل پاک دەکەنەوە بۆ ئەوەی خەڵک بتوانن بە سەلامەتی بە پاسکیل بچنە سەر کار.

لەسەر مێزی نانی بەیانی، نانی بەیانیی لێنراو وەک بەیکن و هێلکەی قاورمە بۆ ڕۆژانی ناو هەفتە دەگمەنە. بەیانییەکی ئاسایی سویدی بریتییە لە bryggkaffe (قاوەی فلتەرکراو)، ماست یان filmjölk (شیرێکی ترشێنراوی هاوشێوەی کەفیر) لەگەڵ میوسلی، یان ostmacka (ساندویچی پەنیر). نزیکەی لە هەموو چەکمەجەیەکی چێشتخانەدا osthyvel (پەنیربڕێکی تەخت) هەیە کە بەکاردێت بۆ بڕینی پەنیرێکی ڕەقی کەم‌خوێ بە شێوەی پەڕەی تەنک لەسەر نانی جۆ یان نانی وشک.

ئەگەر درەنگ کەوتیت، لەوانەیە بە هاوڕێکەت بڵێیت: Jag försov mig i morse! (ئەم بەیانییە خەوم لێکەوت و درەنگ هەستام!). ئەمە بیانوویەکی ڕاستگۆیانە و باوە کە هەموو سویدییەک لێی تێدەگات.

ڕاهێنانی خێرا

بە پشتبەستن بەوەی فێری بوویت، ئەم سێ ڕاهێنانە خێرایە ئەنجام بدە.

١. بۆشاییەکە بە جێناوی گەڕاوەی دروست پڕبکەرەوە:
Jag vaknar tidigt och klär på _____. (من زوو لە خەو هەڵدەستم و جلەکانم لەبەر دەکەم.)

٢. وشەکان بەپێی ڕێزبەندیی دروستی سویدی دابنێ (ئاگاداری یاسای V2 بە!):
Sedan / kaffe / dricker / jag.

٣. سروشتیترین دەستەواژەی سویدی بۆ "ددانەکانم دەشۆم" هەڵبژێرە:
a) Jag borstar mina tänder.
b) Jag borstar tänderna.
c) Jag borstar tänder.

وەڵامەکان:

mig (Jag vaknar tidigt och klär på mig.)
Sedan dricker jag kaffe. (کاری dricker دەبێت لە پلەی دووەمدا و ڕێک لە دوای sedan بێت.)
b (Jag borstar tänderna. زمانی سویدی شێوازی ناوی ناسراو بۆ پاکوخاوێنیی کەسی بەکاردەهێنێت.)

ئەمە لەگەڵ Kielo ڕاهێنان پێ بکە

دەتوانیت هەر ئێستا لە وتووێژێکی Kieloدا لەگەڵ مامۆستایەکی زیرەکی دەستکرددا وەسفکردنی ڕۆتینی بەیانیانی خۆت ڕاهێنان پێ بکەیت. ئەم کارانە بخەرە ناو پلانی خوێندنی ڕۆژانەتەوە بۆ ئەوەی جێناوە گەڕاوەکان و ڕێزبەندیی دروستی وشەکان لە مێشکتدا جێگیر ببن. پێش ئەوەی دەست بە ڕۆژەکەت بکەیت، بە دەنگی بەرز بیڵێ: I dag går jag upp klockan sju och äter en god frukost! (ئەمڕۆ کاتژمێر حەوت لە خەو هەڵدەستم و نانێکی بەیانیی بەتام دەخۆم!)