یاسای V2 لە زمانی سویدی: ڕیزبەندیی بنەڕەتیی وشەکان فێربە

کاتێک دەست دەکەیت بە فێربوونی زمانی سویدی، دروستکردنی ڕستەیەکی سادە زۆر ئاسان دەردەکەوێت. Jag talar svenska (من بە سویدی قسە دەکەم) ڕێک هەمان شێوازی زمانی ئینگلیزی پەیڕەو دەکات: بکەر، کار، بەرکار. بەڵام هەر کە وشەیەکی وەک "ئەمڕۆ" یان "ئێستا" دەخەیتە سەرەتای ڕستەکەوە، شتەکان دەگۆڕێن. ئەگەر بە شێوازی ئینگلیزی بڵێیت "ئەمڕۆ من بە سویدی قسە دەکەم"، کەسێکی سویدی لێت تێدەگات، بەڵام کەمێک نائاسایی و هەڵگەڕاوە دەبیسترێت. ئەوەش لەبەر ئەوەیە کە زمانی سویدی یاسایەکی زێڕین بۆ ڕیزبەندیی وشەکان پەیڕەو دەکات: یاسای V2. هەر کە لەم یاسایە تێگەیشتیت، زمانە سویدییەکەت لە ماوەیەکی زۆر کەمدا زۆر سروشتیتر دەردەکەوێت.
یاسای V2 چییە؟
"V2" کورتکراوەی "Verb Second"ـە (کاری دووەم). لە ڕستە سەربەخۆکانی زمانی سویدیدا، کاری دیاریکراو—ئەو کارەی کە بەپێی کات دەگۆڕێت—دەبێت هەمیشە لە شوێنی دووەمی ڕستەکەدا بێت.
کاتێک ڕستەکە بەو کەسە دەست پێدەکەیت کە کارەکە دەکات (بکەر)، زمانی سویدی تەواو لە زمانی ئینگلیزی دەچێت:
- Jag dricker kaffe. (من قاوە دەخۆمەوە.)
- شوێنی ١: Jag (من)
- شوێنی ٢: dricker (دەخۆمەوە)
- شوێنی ٣: kaffe (قاوە)
لێرەدا، بکەر لە شوێنی یەکەمە، و کاری dricker لە شوێنی دووەمە. بێخەوشە! ڕەنگە هەموو ڕۆژێک لە ڕۆتینی بەیانیانتدا ئەمە بکەیت کاتێک خەبەرت دەبێتەوە و لە جێگاکەت دێیتە دەرەوە.
بەشە سەرنجڕاکێشەکە: دەستپێکردن بە کات، شوێن، یان وشەیەکی تر
بەشی خۆشەکە ئەوکاتە دەست پێدەکات کە دەتەوێت جۆراوجۆری بخەیتە قسەکانتەوە. لە ئینگلیزیدا دەتوانیت بڵێیت: "Today, I drink coffee." تێبینی بکە چۆن "I" ڕاستەوخۆ دوای "today" دێت، بەمەش "drink" دەچێتە شوێنی سێیەمەوە.
لە زمانی سویدیدا ناتوانیت ئەمە بکەیت. کارەکە بە هیچ شێوەیەک ئامادە نییە لە شوێنی دووەم لا بچێت. ئەگەر وشەیەکی تر بخەیتە شوێنی یەکەم—وەک وشەیەکی کات یان شوێنێک—بکەرەکە دەبێت باز بداتە سەر کارەکە و بچێتە شوێنی سێیەم. پێی دەوترێت ڕیزبەندیی هەڵگەڕاوەی وشەکان (inverted word order).
بەراوردی ئەم دوو ڕستەیە بکە:
- Jag dricker kaffe idag. (من ئەمڕۆ قاوە دەخۆمەوە.) — ڕیزبەندیی ئاسایی: بکەر لە شوێنی ١، کار لە شوێنی ٢.
- Idag dricker jag kaffe. (ئەمڕۆ من قاوە دەخۆمەوە.) — ڕیزبەندیی هەڵگەڕاوە: وشەی کات لە شوێنی ١، کار لە شوێنی ٢، بکەر لە شوێنی ٣.
وتنی ✗ Idag jag dricker kaffe یەکێکە لە باوترین ئەو هەڵانەی کە فێرخوازان دەیکەن. بیرت بێت: شوێنی دووەم تایبەتە بە کار!
تێبینی ئەوە بکە کە "شوێنی یەکەم" هەمیشە بە مانای یەک وشە نایەت. بەڵکو مەبەست لێی یەکەم یەکەی پێکهێنەری ڕستەکەیە. بۆ نموونە، På måndag (ڕۆژی دووشەممە) وەک یەک یەکە هەژمار دەکرێت:
- På måndag börjar jag jobba. (ڕۆژی دووشەممە من دەست دەکەم بە کارکردن.)
دەتوانیت ئەم شێوازە بەکاربهێنیت کاتێک باس لە خشتەی کارەکانت دەکەیت یان گفتوگۆ دەکەیت لەسەر ئەوەی چ کارێک دەکەیت.
شوێنی "inte" لە کوێیە؟
پرسیارێکی تری گەورە کە فێرخوازان دەیکەن ئەوەیە کە وشەی inte (نە / نـا) لە کوێ دابنرێت. لە ڕستەیەکی سەربەخۆی ئاسایی سویدیدا، inte ڕاستەوخۆ دوای کارەکە دێت:
- Jag dricker inte te. (من چا ناخۆمەوە.)
چی ڕوودەدات کاتێک ڕستەکە هەڵدەگێڕیتەوە و بە وشەیەکی کات دەست پێدەکەیت؟ کارەکە لە شوێنی دووەمدا دەمێنێتەوە، بکەر دەچێتە شوێنی سێیەم، و inte ڕاستەوخۆ دوای بکەر لە شوێنی چوارەم دێت:
- Nu dricker jag inte te. (ئێستا من چا ناخۆمەوە.)
ئەمەش ڕێسایەکی سادەیە بۆ لەبەرکردن: ١. بەشی یەکەم (کات/شوێن) + ٢. کار + ٣. بکەر + ٤. inte
ئەم ئاوازە لە مێشکتدا بهێڵەرەوە، ئیتر دروستکردنی ڕستە دەبێتە یارییەکی ئاسان.
چەند ڕستەیەکی بەسوود بۆ مەشقکردن لەسەر یاسای V2
ئەمەش چەند ڕستەیەکی ڕۆژانەی سویدییە کە نیشانی دەدەن چۆن ڕیزبەندیی وشەکان دەگۆڕێت بەپێی ئەوەی ڕستەکە بە چ وشەیەک دەست پێدەکەیت:
| سویدی | کوردی | نموونە |
|---|---|---|
| Nu äter vi lunch. | ئێستا نانی نیوەڕۆ دەخۆین. | Klockan är tolv. Nu äter vi lunch! (کاتژمێر دوازدەیە. ئێستا نانی نیوەڕۆ دەخۆین!) |
| I morgon reser jag. | بەیانی گەشت دەکەم. | I morgon reser jag till Göteborg. (بەیانی گەشت دەکەم بۆ Göteborg.) |
| Här bor hon. | ئەو لەم شوێنە دەژی. | Titta, här bor hon med sin familj. (سەیرکە، Här ئەو لەگەڵ خێزانەکەی دەژی.) |
| Ibland fikar vi tillsammans. | هەندێک جار پێکەوە قاوە دەخۆینەوە. | Ibland fikar vi tillsammans på fredagar. (هەندێک جار ڕۆژانی هەینی پێکەوە قاوە دەخۆینەوە.) |
| På kvällen läser jag. | ئێواران دەخوێنمەوە. | På kvällen läser jag en bok. (ئێواران کتێبێک دەخوێنمەوە.) |
| Idag jobbar han inte. | ئەو ئەمڕۆ کار ناکات. | Idag jobbar han inte eftersom han är ledig. (ئەو ئەمڕۆ کار ناکات چونکە پشوویەتی.) |
| I Sverige pratar man svenska. | لە سوید خەڵک بە سویدی قسە دەکەن. | I Sverige pratar man svenska och engelska. (لە سوید خەڵک بە سویدی و ئینگلیزی قسە دەکەن.) |
| Ofta cyklar jag till jobbet. | زۆرجار بە پاسکیل دەچم بۆ سەر کار. | Ofta cyklar jag till jobbet på sommaren. (لە هاویناندا زۆرجار بە پاسکیل دەچم بۆ سەر کار.) |
لە ژیانی ڕۆژانەدا چۆن کار دەکات
ئاخێوەرانی زمانی سویدی زۆر حەز دەکەن ڕستەکانیان بە وشەی کات و شوێن دەست پێ بکەن. لە گفتوگۆی ئاساییدا، بەردەوام گوێت لە خەڵک دەبێت کە ڕستەکانیان بە وشەی وەک nu (ئێستا)، ikväll (ئەمشەو)، sen (پاشان، دواتر)، یان på lördag (ڕۆژی شەممە) دەست پێ دەکەن.
بۆ نموونە، ئەگەر لەگەڵ هاوکارێکتدا پلانی پشووی فیکا (fika) دابنێیت، لەوانەیە بڵێت: Nu tar vi en fika! (ئێستا با پشوویەکی قاوەخواردنەوە وەربگرین!). سەرنجی ڕیزبەندییەکە بدە: Nu (شوێنی ١) + tar (شوێنی ٢) + vi (شوێنی ٣).
کاتێک یاسای V2 بە شێوەیەکی سروشتی بەکار دەهێنیت، سویدییەکان یەکسەر هەست دەکەن کە ڕیتمی قسەکردنت وەک ئاخێوەرێکی ڕەسەن دەردەکەوێت. تەنانەت ئەگەر وشەزانیت هێشتا کەمیش بێت، دانانی کردار لە شوێنی دووەمدا وا دەکات وەک ئاخێوەرێکی خاوەن متمانە بە خۆت دەربکەویت.
ڕاهێنانێکی خێرا
وشەکان ڕێکبخەرەوە بۆ دروستکردنی ڕستەی دروستی سویدی بەپێی یاسای V2:
- äter / jag / Nu / ett äpple (ئێستا سێوێک دەخۆم.)
- han / I morgon / ringer / inte (بەیانی ئەو تەلەفۆن ناکات.)
- vi / kaffe / På morgonen / dricker (بەیانیان ئێمە قاوە دەخۆینەوە.)
وەڵامەکان
- Nu äter jag ett äpple. (کرداری äter لە شوێنی ٢دا دەمێنێتەوە.)
- I morgon ringer han inte. (وشەی کات لە ١، کرداری ringer لە ٢، بکەری han لە ٣، inte لە ٤.)
- På morgonen dricker vi kaffe. (دەستەواژەی کاتی På morgonen لە ١، کرداری dricker لە ٢، بکەری vi لە ٣.)
ئەمە لەگەڵ Kielo ڕاهێنان پێ بکە
دەتوانیت لە ڕێگەی گفتوگۆیە کارلێککارەکانەوە لە Kielo ڕاهێنان لەسەر دروستکردنی ڕستە بە یاسای V2 بکەیت. وشەکانی کات وەک idag (ئەمڕۆ) و nu (ئێستا) بخەرە ناو پلانی پێداچوونەوەی ڕۆژانەتەوە تاوەکوو پێچەوانەکردنەوەی ڕیزبەندیی وشەکان ببێتە شتێکی سروشتی لات. هەر ئێستا هەوڵ بدە ئەمە بە دەنگی بەرز بڵێیت: Idag lär jag mig svenska! (ئەمڕۆ فێری سویدی دەبم!)
لەگەڵ Kielo ڕاهێنان لەسەر سویدیی ئەم بابەتە بکە
گفتوگۆی زیرەکی دەستکرد، وتاری کورت بە ئاستی خۆت و ڕاهێنان لەسەر بنەمای هەڵەکانی خۆت.
Kielo دابگرە