'Olla' و 'Olla olemassa' لە فینلەندیدا: بوون و هەبوون بە ڕوونی

ئامادەیت یەکێک لە فێڵاوترین بەشەکانی ڕێزمانی فینلەندی بکەیتەوە؟ تێگەیشتن لە جیاوازییە وردەکانی نێوان olla (بوون) و olla olemassa (هەبوون، بوونی هەبوون) زۆر گرنگە بۆ ئەوەی بە وردی و بە سروشتی بە فینلەندی خۆت دەرببڕیت. ئەم وانەیە ئەو زانیاری و نموونە کردارییانەت دەداتێ کە پێویستتە بۆ ئەوەی بە دڵنیاییەوە ئەم کردارانەی بوون بەکاربهێنیت. با دەست پێ بکەین!

بەشی سەرەکیی وانە 1

کرداری olla باوترین ڕێگایە بۆ وتنی «بوون» لە فینلەندیدا. بۆ وەسفکردنی دۆخ، تایبەتمەندی و شوێن بەکاردێت. وەک کرداری «to be»ی ئینگلیزی (am، is، are، was، were) بیری لێ بکەرەوە. بەڵام olla olemassa واتایەکی کەمێک جیاوازی هەیە: بە تایبەتی جەخت لەسەر بوونی شتێک یان ئامادەبوونی دەکاتەوە.

ئەمە دابەشکردنێکی سادەیە:

Olla: بوون (دۆخ، تایبەتمەندی، شوێن)
Olla olemassa: هەبوون، ئامادە بوون

سەیری ئەم نموونانە بکە:

Minä olen opiskelija. — من خوێندکارم. (Olla دۆخێک وەسف دەکات)
Hän on iloinen. — ئەو دڵخۆشە. (Olla تایبەتمەندییەک وەسف دەکات)
Kirja on pöydällä. — کتێبەکە لەسەر مێزەکەیە. (Olla شوێن دیاری دەکات)
Jumala on olemassa. — خودا هەیە. (Olla olemassa بوون دەردەبڕێت)
Onko täällä kahvilaa olemassa? — ئایا لێرە کافێیەک هەیە؟ (Olla olemassa پرسیار لە بوون دەکات)

جیاوازییە سەرەکییەکە لە جەختکردنەوەدایە. Olla «بوون»ی گشتییە، بەڵام olla olemassa تیشک دەخاتە سەر خودی ڕاستیی بوونی شتێک.

هێڵکارییەکی سادە کە جیاوازیی نێوان «Olla» (بوون) و «Olla olemassa» (هەبوون) بە نموونەوە ڕوون دەکاتەوە.

بەشی سەرەکیی وانە 2

با چەند نموونەیەکی تر ببینین بۆ ئەوەی تێگەیشتنەکەت پتەوتر بێت. زۆر جار olla دەتوانێت لە شوێنێکدا بەکاربێت کە olla olemassaش لە ڕووی ڕێزمانەوە دروست بێت، بەڵام جەختەکە دەگۆڕێت. بۆ نموونە:

Ravintola on. — چێشتخانەکە هەیە (کراوەیە/کار دەکات/لێرەیە). (Olla ئاماژە بە دۆخی گشتی یان شوێنی چێشتخانەکە دەکات)
Ravintola on olemassa. — چێشتخانەکە بوونی هەیە (شوێنێکی ڕاستەقینەیە). (Olla olemassa جەخت لەسەر بوونی ڕاستەقینەی چێشتخانەکە دەکاتەوە)

بیر لە دۆخێک بکەرەوە کە کەسێک بەدوای کتێبێکی دیاریکراودا دەگەڕێت. لەوانەیە بڵێیت:

Kirja on hyllyssä. — کتێبەکە لەسەر ڕەفەکەیە. (تەنیا شوێنی کتێبەکە دەڵێیت) بەڵام ئەگەر کەسێک گومانی هەبێت کە ئەو کتێبە هەر بوونی هەیە، دەتوانیت بڵێیت:
Kirja on olemassa! — کتێبەکە بەڕاستی هەیە! (جەخت لەسەر بوونی کتێبەکە)

Olla olemassa هەروەها زۆر جار لە دەقی بوونگەرایی یان فەلسەفیدا، یان کاتێک باسی چەمکە ئەبستراکتەکان دەکرێت، بەکاردێت.

دەستەواژە سەرەکییەکان / Hyödyllisiä ilmauksia

Onko sinulla aikaa? — کاتت هەیە؟ (olla لە دەربڕینێکی ئیدیۆمیدا بەکاردێنێت)
Minulla on nälkä. — برسیمە. (دەربڕینێکی ئیدیۆمیی تر لەگەڵ olla)
Ei ole ongelmaa. — هیچ کێشەیەک نییە. (Olla لە ڕستەیەکی نەرێدا)
Elämä on ihanaa. — ژیان نایابە. (Olla دۆخێک وەسف دەکات)
Onko täällä vessoja olemassa? — ئایا لێرە ئاودەست هەیە؟ (Olla olemassa پرسیار لە ئامادەبوونی شتێک دەکات)
Maailmassa on paljon pahaa. - خراپەیەکی زۆر لە جیهاندا هەیە. (Olla دۆخێکی گشتی وەسف دەکات)

وشەنامە / Sanasto

فینلەندی	واتا	نموونە
olla	بوون	Minä olen suomalainen.
olemassa	هەبوو، ئامادە	Onko elämää olemassa muualla?
kirja	کتێب	Kirja on mielenkiintoinen.
ravintola	چێشتخانە	Ravintola on auki.
aika	کات	Onko sinulla aikaa?
ongelma	کێشە	Ei ole ongelmaa.
maailma	جیهان	Maailma on suuri.
elämä	ژیان	Elämä on arvokasta.

وێنەیەکی گەرم و خۆش لە فینلەندییەکان کە لە کافێیەکدا چێژ لە قاوە وەردەگرن، و بە نەرمی بیرۆکەی بوون و کۆمەڵگە پیشان دەدات.

🇫🇮 پاشخانی کولتووری / Kulttuuritausta

فینلەندییەکان بە گشتی لە قسەکردندا ڕاستەوخۆ و کردارین. هەرچەندە olla زۆر زیاتر بەکاردێت، تێگەیشتن لەوەی کەی olla olemassa بەکاربهێنیت دەتوانێت وردییەکی زیاتر بداتە فینلەندییەکەت. زانینی ئەوەی olla olemassa جەخت لەسەر بوون دەکاتەوە یارمەتیت دەدات لە جیاوازییە وردەکانی ناو گفتوگۆ یان دەقە نووسراوەکان تێبگەیت. بۆ نموونە، لە ئەدەبی فینلەندی یان گفتوگۆ فەلسەفییەکاندا، کاتێک باسی بوون و ڕاستی دەکرێت، زۆر جار تووشی olla olemassa دەبیت. سەیری ئەم وتە باوە بکە: « Se on olemassa! » کە واتای «هەیە!» دەدات و زۆر جار بۆ دەربڕینی خرۆشان یان دووپاتکردنەوەی ڕاستیی شتێک بەکاردێت. ئەم بەکارهێنانە ئەوە پیشان دەدات کە فینلەندییەکان چەندە بەهای ڕاستییە بەرجەستەکان دەزانن.

ڕاهێنانی خێرا / Harjoitus

وەریبگێڕە: «پشیلەکە ڕەشە.» (olla بەکاربهێنە)
وەریبگێڕە: «ئایا خودا هەیە؟» (olla olemassa بەکاربهێنە)
باشترین وەڵام هەڵبژێرە: «من ماندووم.» (Minä olen väsynyt. / Minä olen väsynyt olemassa.)

کۆتایی

فێربوونی جیاوازیی نێوان olla و olla olemassa کات و ڕاهێنانی دەوێت، بەڵام هیوادارین ئەم ڕێنمایییە بناغەیەکی پتەوی پێ دابیت. لە بیرت بێت کاتێک کردارەکە هەڵدەبژێریت سەرنج بخەیتە سەر دەق و ئەو جەختەی مەبەستتە. بەردەوام بە لە ڕاهێنان، و بەم زووانە وەک فینلەندییەکی ڕەسەن باسی بوون دەکەیت! دواتر، هەوڵ بدە شێوە جیاوازەکانی دابەشکردنی (گەردانی) olla بناسیت بۆ ئەوەی زیاتر فینلەندییەکەت باش بکەیت.