ژمارە لە ژماردن زیاتر: فینلەندی لە ژیانی ڕۆژانەدا

[دەستپێکێکی سەرنجڕاکێش: بۆچی ئەم وانەیە بۆ فێرخوازانی فینلەندی گرنگە]

فێربوونی ژماردن بە فینلەندی یەکەم هەنگاوێکی باشە، بەڵام ئەی بەکارهێنانی ئەو ژمارانە لە بارودۆخی ڕاستەقینە و ڕۆژانەدا چی؟ ئەم وانەیە، ژمارە لە ژماردن زیاتر: بەکارهێنانی ژمارە فینلەندییەکان لە بارودۆخی ڕۆژانەدا، یارمەتیت دەدات لە ژماردنی سادە تێپەڕیت و بە متمانەوە ژمارە فینلەندییەکان لە دوکان و چێشتخانە و شوێنی تردا بەکاربهێنیت. دەستەواژەی کرداری و تێڕوانینی کولتووری باس دەکەین تا بەڕاستی خۆت لە ناو زمان و کولتووری فینلەندیدا نوقم بکەیت!

بەشی یەکەمی وانە

[ناوەڕۆکی سەرەکیی فێرکردن (~30%): چەمکە سەرەکییەکە بە ڕوونی بناسێنە. شێوازی ڕێزمان، بابەتی وشەکان یان یاسای گۆکردن ڕوون بکەرەوە. نموونەی سادە بە فینلەندی + ئینگلیزی لە تەنیشت یەکەوە بەکاربهێنە. ڕێگای بیرهێنانەوە، شێواز یان ڕوونکردنەوەی گونجاو بۆ سەرەتاییەکان بڵێ.]

لەم بەشەدا، جەخت دەکەینە سەر بەکارهێنانی ژمارە کاتێک باسی بڕ و نرخ دەکەین. فینلەندی، وەک ئینگلیزی، ژمارە بەکاردەهێنێت بۆ وەسفکردنی ئەوەی چەندت لە شتێک دەوێت. بەڵام پێکهاتە ڕێزمانییەکە دەکرێت کەمێک جیاواز بێت. کلیلەکە ئەوەیە لە بیرت بێت کە ئەو ناوەی بڕەکە وەسف دەکات، کاتێک لەگەڵ ژمارەی گەورەتر لە یەک بەکاردێت، زۆرجار لە دۆخی بەشەکیدا (partitive) دەردەکەوێت. هێشتا زۆر خەمی وردەکارییە تەکنیکییەکانی دۆخی بەشەکی مەخۆ (ئەوە بۆ وانەیەکی ترە!)، بەڵکو سەرنج بخەرە سەر ناسینەوەی شێوەکەی.

با بە چەند نموونەیەکی سادە دەست پێ بکەین:

Yksi kahvi — یەک قاوە (وشەی kahvi لە شێوە بنەڕەتییەکەیدایە)
Kaksi kahvia — دوو قاوە (وشەی kahvi دەگۆڕێت بۆ kahvia چونکە بڕەکە لە یەک زیاترە و شێوەی بەشەکی وەردەگرێت.)
Kolme omenaa — سێ سێو (بە هەمان شێوە، omena دەبێتە omenaa)

کاتێک باسی نرخ دەکەیت، پێکهاتەکە تا ڕادەیەک سادەیە:

Se maksaa viisi euroa – پێنج یۆرۆ دەکات.
Se maksaa kymmenen senttiä – دە سەنت دەکات.

سەرنج بدە کە وشەکانی euroa (یۆرۆ) و senttiä (سەنت)یش کاتێک لە یەک زیاتر بن لە دۆخی بەشەکیدا دەردەکەون. لە بیرت بێت، ڕاهێنان کارەکە تەواو دەکات!

کارتی وشەی ڕەنگاوڕەنگ کە ژمارە فینلەندییەکانی 1 تا 10 نیشان دەدەن، هەر یەکەیان لەگەڵ وێنەی ژمارەی گونجاوی شتەکان و وشە فینلەندییەکە لە خوارەوە لەگەڵ گۆکردنەکەی.

بەشی دووەمی وانە

[درێژەدان بە وانەکە (~30%): بە نموونەی زیاتر، بەدەرکراوەکان یان ڕاهێنان قووڵتر بڕۆ. گفتوگۆی نموونە، ڕاهێنانی پڕکردنەوەی بۆشایی یان خشتەی بەراورد دابنێ. کرداری بیهێڵەرەوە – جەخت بکە سەر ئەو دەستەواژانەی خەڵک بەڕاستی بەکاریان دەهێنن.]

ئێستا با سەیری چەند بارودۆخێکی ئاڵۆزتر و دەستەواژەی باو بکەین کە لەوانەیە تووشیان بیت:

لە بازاڕدا:

وای دابنێ لە بازاڕێکی فینلەندیدایت و تووی تازە دەکڕیت. ئەمە ئاڵوگۆڕێکی ئەگەرییە:

تۆ: Paljonko maksaa kilo mansikoita? – کیلۆیەک فڕاولە چەند دەکات؟
فرۆشیار: Viisi euroa. – پێنج یۆرۆ.
تۆ: Minä otan kaksi kiloa. – دوو کیلۆ دەبەم.

لە چێشتخانەدا:

داواکردنی خواردن و خواردنەوە پێویستی بە زانینی ژمارەیە:

گارسۆن: Mitä saisi olla? – چیت بۆ بهێنم؟
تۆ: Yhden kahvin ja kaksi pullaa, kiitos. – یەک قاوە و دوو نانی شیرینی، تکایە.

وتنی ژمارەی تەلەفۆنەکەت:

کاتێک ژمارەی تەلەفۆنەکەت دەڵێیت، بە سادەیی ژمارەکان یەک بە یەک دەڵێیت. بۆ نموونە، ئەگەر ژمارەکەت 040-1234567 بێت، دەڵێیت:

Nolla neljä nolla – yksi kaksi kolme neljä viisi kuusi seitsemän.

هەروەها باوە کە ژمارەکان دوو دوو یان سێ سێ کۆ بکرێنەوە تا ئاسانتر تێبگەن.

دەستەواژە سەرەکییەکان / Hyödyllisiä ilmauksia

Paljonko maksaa? — چەند دەکات؟
Minä haluan yhden… — یەک ...م دەوێت…
Minä otan kaksi… — دوو ... دەبەم…
Kiitos, se riittää. — سوپاس، بەسە.
Anteeksi, onko teillä…? — ببوورە، ...تان هەیە…؟
Se tekee yhteensä… — کۆی گشتی دەکاتە…
Puhelinnumeroni on… - ژمارەی تەلەفۆنەکەم ...ـە...

فەرهەنگۆک / Sanasto

فینلەندی	واتا	نموونە
Hinta	نرخ	Mikä on hinta? (نرخەکەی چەندە؟)
Euro	یۆرۆ	Se maksaa kaksi euroa. (دوو یۆرۆ دەکات.)
Sentti	سەنت	Viisikymmentä senttiä. (پەنجا سەنت.)
Kilo	کیلۆگرام	Kilo omenoita. (کیلۆیەک سێو.)
Litra	لیتر	Litra maitoa. (لیترێک شیر.)
Puoli	نیو	Puoli litraa mehua. (نیو لیتر شەربەت.)
Määrä	بڕ	Mikä on määrä? (بڕەکەی چەندە؟)
Yhteensä	کۆی گشتی	Se tekee yhteensä 10 euroa. (کۆی گشتی دەکاتە 10 یۆرۆ.)

وەسفی وێنەیەکی گەرم کە زمان بە ژیانی ڕۆژانەی فینلەندییەوە دەبەستێتەوە. وێنەکە کەسێک نیشان دەدات کە لە کاتی کڕینی خواردەمەنیدا ژمارە فینلەندییەکان بەکاردەهێنێت و لەگەڵ دوکاندارێکی ڕووخۆش قسە دەکات.

🇫🇮 پاشخانی کولتووری / Kulttuuritausta

[پاشخانی کولتووری (~25%): وانە زمانییەکە بە ژیانی ڕاستەقینەی فینلەندییەوە ببەستەوە. ڕوونی بکەرەوە فینلەندییەکان کەی و لە کوێ ئەم وشانە بەکاردەهێنن، وردەکاریی کولتووری یان ڕاستیی خۆش. یارمەتی فێرخوازان بدە لە «بۆچی»ی پشت زمانەکە تێبگەن.]

فینلەندییەکان بە گشتی زۆر وردن، بە تایبەتی سەبارەت بە پارە. زۆرجار گوێت لێیان دەبێت بڕی ورد دەڵێن، تا ئاستی سەنت. لە کاتی بازاڕکردندا، ڕێزدارییە دەستەواژە بنەڕەتییەکانی ژمارە بزانیت. ڕاستەوخۆیی بەنرخە، بۆیە پرسیارکردنی "Paljonko maksaa?" (چەند دەکات؟) بە تەواوی پەسەندکراو و باوە. مەترسە لە بەکارهێنانی ژمارە فینلەندییەکانت، تەنانەت ئەگەر هەڵەش بکەیت! فینلەندییەکان قەدری هەوڵەکەت دەزانن. هەروەها دەتوانیت سەردانی ماڵپەڕی YLE بکەیت تا زیاتر لەگەڵ کولتووری فینلەندی ئاشنا بیت.

یەکێک لە وردەکارییە کولتوورییەکان کە باشە ئاگاداری بیت چەمکی tasarahaـیە (پارەی ورد، بڕی تەواو). هەرچەندە هەمیشە چاوەڕوان ناکرێت، بەڵام هەبوونی پارەی ورد یان پارەی کاغەزیی بچووک جێی قەدرزانینە، بە تایبەتی لە دوکانە بچووکەکان یان دوکەکانی بازاڕدا. مامەڵەکە خێراتر دەکات و ڕێز بۆ کاتی فرۆشیارەکە نیشان دەدات. هەروەها باشە بزانیت سیستەمی پەروەردەی فینلەندا چۆن کار دەکات.

ڕاهێنانی خێرا / Harjoitus

[ڕاهێنانێکی بچووک (~15%): 2-3 پرسیار یان بارودۆخی خێرای ڕاهێنان کە خوێنەر بتوانێت ئەوەی فێری بووە تاقی بکاتەوە.]

دەتەوێت سێ بلیت بکڕیت کە هەر یەکەیان 7 یۆرۆیە. کۆی گشتی چەند دەکات؟ (وەڵام بە فینلەندی: Se maksaa yhteensä kaksikymmentäyksi euroa.)
لە کافێیەکدا داوا دەکەیت. داوای دوو korvapuusti (نانی دارچینی) و یەک latte بکە. (وەڵام بە فینلەندی: Minä haluan kaksi korvapuustia ja yhden latten, kiitos.)
ئەم ژمارە تەلەفۆنە بە فینلەندی بڵێ: 050-9876543 (وەڵام بە فینلەندی: Nolla viisi nolla – yhdeksän kahdeksan seitsemän kuusi viisi neljä kolme.)

کۆتایی

[هاندان بۆ بەردەوامبوون لە فێربوون، پێشنیاری هەنگاوەکانی داهاتوو]

پیرۆزە! یەکەم هەنگاوەکانت نا بەرەو بەکارهێنانی ژمارە لە ژماردن زیاتر: بەکارهێنانی ژمارە فینلەندییەکان لە بارودۆخی ڕۆژانەدا. بە ڕاهێنانکردن لەسەر ئەم دەستەواژانە و تێگەیشتن لە پاشخانە کولتوورییەکەیان، بە باشی لە ڕێگادایت بۆ ئەوەی بە متمانەوە لە بارودۆخە ڕۆژانەکاندا بە فینلەندی مامەڵە بکەیت. بەردەوام بە لە ڕاهێنان، و مەترسە لە هەڵەکردن – بەم شێوەیە فێر دەبین! دواتر، هەوڵ بدە فێری وتنی کات بە فینلەندی ببیت یان ڕاهێنان لەسەر بارودۆخی ئاڵۆزتر بکەیت وەک داواکردنی خواردن بە داواکاریی تایبەت. دەتوانیت لە ماڵپەڕی Visit Finland بەردەوام بیت لە فێربوونی فینلەندی.